receptopunkt / Leki / Węglan litu
Lek na receptę (Rp)
Węglan litu bez tajemnic: na co działa, jakich badań wymaga i jak przedłużyć receptę
Węglan litu to lek stabilizujący nastrój. Według ChPL służy do leczenia manii, chroni przed nawrotami choroby afektywnej dwubiegunowej, a u osób z nawracającymi zaburzeniami depresyjnymi ma zapobiegać kolejnym epizodom depresji.
Płacisz dopiero po wypełnieniu wniosku · każde zgłoszenie ocenia lekarz z PWZ · płacisz za ocenę wniosku, nie za dokument
Węglan litu - najważniejsze informacje
Wydaje się go na receptę (Rp) i nie jest substancją psychotropową w rozumieniu przepisów. Ma jednak mały współczynnik terapeutyczny, więc leczenie zawsze idzie w parze z regularnymi badaniami krwi, a koszt tych badań warto znać z góry.
Na co stosuje się węglan litu: wskazania według ChPL
Węglan litu (Lithii carbonas, kod ATC N05AN01) ChPL zalicza do soli litu w grupie leków przeciwpsychotycznych, a w praktyce nazywa się go lekiem normotymicznym. Punkt 4.1 wymienia cztery sytuacje.
U dzieci poniżej 12 lat stosowanie nie jest zalecane. Więcej o samej chorobie przeczytasz w poradniku o chorobie afektywnej dwubiegunowej.
- leczenie epizodu maniakalnego w zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych;
- zapobieganie nawrotom zaburzeń afektywnych dwubiegunowych;
- gdy stany maniakalne już wystąpiły: łagodniejsze i rzadsze następne epizody manii;
- zapobieganie epizodom depresji w zaburzeniach depresyjnych nawracających.
Jak działa lit i po jakim czasie widać efekt
Dokładny sposób działania litu wciąż nie został wyjaśniony. ChPL opisuje przyjętą hipotezę: lit utrudnia przechodzenie sodu do komórek nerwowych, przez co zakłóca w mózgu uwalnianie dopaminy i noradrenaliny. U osób z zaburzeniami afektywnymi normalizuje i stabilizuje nastrój, a u osób zdrowych nie wywiera działania psychotropowego.
Na efekt leczenia trzeba poczekać od 1 do 3 tygodni regularnego przyjmowania. Okres półtrwania wynosi średnio około 19 godzin, ale u różnych osób waha się od 13 do 33 godzin i wydłuża się z wiekiem oraz przy słabszej pracy nerek.
Litemia, nerki i tarczyca: badania przy leczeniu litem
Stężenia toksyczne litu są bliskie stężeniom leczniczym, dlatego dawkę lekarz dobiera na podstawie pomiaru litu w surowicy (litemii) i poprawy klinicznej. W pierwszej fazie leczenia oznaczasz litemię minimum raz na tydzień; później badania są rzadsze, a ich częstotliwość ustala lekarz.
Zanim przyjmiesz pierwszą tabletkę, ChPL zaleca sprawdzić pracę tarczycy, nerek i serca (EKG), a także poziom sodu, glukozy i wapnia. W trakcie leczenia okresowo kontroluje się nerki i wapń. Ponieważ lit ogranicza zwrotne wchłanianie sodu przez nerki, dieta musi dostarczać dość soli i wody. Gdy pojawi się biegunka, wymioty lub mocne pocenie (choćby przy infekcji), daj znać lekarzowi.
Wczesne objawy zatrucia litem obejmują m.in. wymioty i biegunkę, drżenie, oczopląs, senność, splątanie, niewyraźną mowę oraz niezborność ruchów. W takiej sytuacji ChPL każe natychmiast zakończyć przyjmowanie leku: zadzwoń do lekarza bez zwłoki, a gdy objawy są ciężkie, wybierz 112.
Skutki uboczne węglanu litu: co jest typowe
Na starcie terapii dość często występują znużenie, słabsza siła mięśni, większe pragnienie i oddawanie dużej ilości moczu, a także drżenia i kłopoty żołądkowo-jelitowe. Z czasem te objawy zwykle słabną. Tabela pokazuje inne działania z punktu 4.8 ChPL.
| Jak często | Co może wystąpić przy węglanie litu |
|---|---|
| Bardzo często (więcej niż 1 na 10 osób) | Podwyższone stężenie wapnia we krwi (hiperkalcemia). |
| Częstość nieznana: tarczyca i przytarczyce | Wole, niedoczynność albo nadczynność tarczycy, nadczynność przytarczyc. |
| Częstość nieznana: metabolizm | Przyrost masy ciała, podwyższona glukoza, utrata apetytu. |
| Częstość nieznana: układ nerwowy i psychika | Drżenia, zawroty i bóle głowy, zaburzenia pamięci, senność, niewyraźna mowa, zaburzenia smaku. |
| Częstość nieznana: skóra | Trądzik, wysypka, świąd, nasilenie łuszczycy, wypadanie włosów. |
| Częstość nieznana: nerki i serce | Zmiany w nerkach po długotrwałym leczeniu, zaburzenia rytmu serca, obrzęki. |
Leki, które zmieniają stężenie litu
Interakcje to przy leczeniu litem sprawa praktyczna, bo nawet lek przeciwbólowy z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych, np. ketoprofen, może podnieść litemię aż do objawów zatrucia. Przed każdym nowym lekiem, także kupionym samodzielnie w aptece, powiedz farmaceucie i lekarzowi, że przyjmujesz lit.
- podnoszą stężenie litu: niesteroidowe leki przeciwzapalne (np. ketoprofen, indometacyna), inhibitory ACE i sartany stosowane w nadciśnieniu, leki moczopędne (zwłaszcza tiazydowe i amiloryd), metronidazol;
- obniżają stężenie litu: gliflozyny stosowane w cukrzycy, teofilina, kofeina i inne ksantyny, węglan sodu;
- mogą wywołać objawy neurotoksyczności (np. drżenie, niezborność ruchów, splątanie): neuroleptyki, karbamazepina, leki z grupy SSRI (ryzyko zespołu serotoninowego), trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, antagoniści wapnia.
Węglan litu a alkohol, prowadzenie auta i ciąża
Lit jest przeciwwskazany także przy białaczce, organicznym uszkodzeniu mózgu, ciężkiej niewydolności nerek i niedawno przebytym zawale serca. ChPL zastrzega też, że z powodu ryzyka zatrucia litu nie powinno się podawać osobom z chorobą sercowo-naczyniową, chorobą Addisona lub nieleczoną niedoczynnością tarczycy, a także przy zaburzonej przez odwodnienie gospodarce sodowej i na diecie z małą ilością soli. U osób z zespołem Brugadów, także w wywiadzie rodzinnym, stosowania litu nie zaleca się. Szczególnej ostrożności wymagają m.in. choroba Parkinsona, padaczka, łuszczyca, cukrzyca i zaburzenia przewodnictwa w sercu.
- Alkohol: ChPL węglanu litu nie omawia alkoholu osobno. Weź jednak pod uwagę dwie rzeczy: lit bywa przyczyną senności i zawrotów głowy, a przy odwodnieniu jego stężenie rośnie. Ustal z lekarzem, czy i ile alkoholu jest u ciebie bezpieczne.
- Prowadzenie pojazdów: lit może wywołać senność, zawroty głowy lub omamy, dlatego ChPL każe ostrzec pacjenta przed prowadzeniem pojazdów i obsługą maszyn.
- Ciąża: jest przeciwwskazaniem. Lit przenika przez łożysko, a stosowanie w I trymestrze wiąże się z częstszymi wadami wrodzonymi, zwłaszcza serca. Gdy planujesz ciążę albo ją podejrzewasz, pilnie skontaktuj się z lekarzem prowadzącym, zanim cokolwiek zmienisz.
- Karmienie piersią: jest przeciwwskazane, bo lit przenika do mleka i może zatruć dziecko.
Czy węglan litu uzależnia i czy to psychotrop
Lit nie jest na wykazie substancji psychotropowych, więc jego recepta nie podlega zasadom dla leków grup P i N. ChPL nie opisuje też uzależnienia od litu. Potocznie bywa nazywany psychotropem, bo działa na nastrój, ale to określenie nie ma tu znaczenia prawnego.
ChPL ostrzega natomiast, że w zaburzeniach afektywnych mogą nasilić się objawy depresji albo pojawić się myśli samobójcze, zwłaszcza na początku leczenia lub po zmianie dawki. Gdy to zauważysz, od razu daj znać lekarzowi.
Jak odstawić węglan litu i kto ustala plan zmiany
ChPL zaleca, by planowe odstawienie litu rozłożyć na co najmniej 2 tygodnie, bo stopniowe kończenie leczenia może opóźnić nawrót choroby. Tempo i ewentualny lek zastępczy ustala lekarz. Wyjątkiem są objawy zatrucia: wtedy leczenie przerywa się natychmiast i potrzebna jest pilna pomoc lekarska.
Lithium Carbonicum: nazwa handlowa i zamienniki
W obrocie w Polsce jest jeden produkt: Lithium Carbonicum GSK w tabletkach 250 mg. W składzie tabletek jest laktoza. Z tego powodu ChPL zastrzega, że lek nie powinien być przyjmowany przy rzadkiej, dziedzicznej nietolerancji galaktozy, braku laktazy albo zespole złego wchłaniania glukozy i galaktozy. Innego produktu z węglanem litu nie ma w Polsce w obrocie. Pokrewnym lekiem stabilizującym nastrój, ale o innym działaniu i innych zasadach bezpieczeństwa, jest kwas walproinowy.
Recepta na kontynuację leczenia litem i co jest w opłacie
Lekarz ma prawo wystawić receptę bez badania pacjenta, gdy służy ona kontynuacji leczenia, a uzasadnia to stan zdrowia udokumentowany w dokumentacji medycznej. E-receptę zrealizujesz najpóźniej w ciągu 365 dni, chyba że chodzi o antybiotyk (7 dni) albo środek odurzający lub substancję psychotropową (30 dni).
U nas wypełniasz formularz z wywiadem, a wniosek o e-receptę psychiatryczną ocenia lekarz (lek. Damian Wojno, PWZ 3211301), który może dopytać na czacie. To wyłącznie kontynuacja leczenia ustalonego przez psychiatrę, dlatego przygotuj dokumentację i ostatnie wyniki litemii. Lekarz może odmówić, gdy brakuje danych do bezpiecznej decyzji. Kwotę widzisz przy przycisku, a szersze porównanie kosztów masz w tekście ile kosztuje kontynuacja recepty.
- Opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi.
- Pełny zwrot przysługuje tylko przy rezygnacji przed rozpoczęciem oceny albo z winy operatora.
| Pozycja | Czy jest w opłacie za ocenę wniosku |
|---|---|
| Ocena wniosku i dokumentacji przez lekarza | Tak, za to płacisz. |
| Pytania dodatkowe lekarza na czacie | Tak, bez dopłaty. |
| E-recepta na węglan litu | Tylko jeśli lekarz uzna ją za medycznie uzasadnioną. |
| Badanie litemii, nerek i tarczycy | Nie, wykonujesz je osobno w laboratorium. |
| Lek w aptece | Nie, płacisz w aptece według jej cennika i refundacji. |
Kryzys nie czeka na wniosek. Gdy pojawiają się myśli o odebraniu sobie życia albo czujesz, że sytuacja wymyka się spod kontroli, formularz online to zła droga. Zadzwoń od razu:
- 116 123 - telefon dla dorosłych w kryzysie, czynny całą dobę, bezpłatny
- 800 70 2222 - Centrum Wsparcia, całą dobę, bez opłat
- 112 - gdy zagrożone jest życie, Twoje albo kogoś obok
Grupa leków
Źródła
Jak zdobyć receptę na Węglan litu - krok po kroku
- 01
Wejdź do formularzaKliknij przycisk wniosku i otwórz krótki formularz online. Nazwa leku jest już wpisana.
- 02
Wypełnij wniosekPodaj dane, potwierdź nazwę i dawkę leku oraz wypełnij krótki wywiad medyczny.
- 03
Opłać konsultację250,00 zł BLIK-iem lub kartą. Płacisz dopiero po wypełnieniu wniosku.
- 04
Lekarz weryfikujeWniosek czyta lekarz z prawem wykonywania zawodu i ocenia jego zasadność.
- 05
Kod e-mailPo akceptacji dostajesz 4-cyfrowy kod recepty e-mailem. Realizujesz go w dowolnej aptece, podając kod i PESEL.
Kontynuujesz leczenie?
E-Recepta Psychiatryczna · 250,00 zł
Częste pytania - Węglan litu
Przy jakich zaburzeniach psychiatra sięga po węglan litu?
Przede wszystkim w chorobie afektywnej dwubiegunowej: w leczeniu epizodu manii, w zapobieganiu nawrotom i w zmniejszaniu nasilenia oraz częstości kolejnych epizodów. ChPL wymienia też zapobieganie epizodom depresji w zaburzeniach depresyjnych nawracających. Leczenie rozpoczyna psychiatra, bo wymaga ono dobrania dawki do stężenia litu we krwi.
Po jakim czasie lit zaczyna działać?
ChPL podaje, że efekt leczniczy przychodzi po 1 do 3 tygodniach stosowania. W tym czasie lekarz kontroluje stężenie litu we krwi, na początku co najmniej raz w tygodniu, i na tej podstawie ustala dawkę. Brak efektu w pierwszych dniach nie jest powodem, by samodzielnie zmieniać sposób przyjmowania.
Czy lit może uzależnić?
ChPL nie opisuje uzależnienia od węglanu litu i lit nie jest na wykazie substancji psychotropowych. To nie znaczy jednak, że możesz go odstawić z dnia na dzień. Zgodnie z ChPL zakończenie terapii rozkłada się na minimum 2 tygodnie, bo powolne odstawienie może odsunąć nawrót. Plan ustala lekarz.
Czy przy leczeniu litem mogę pić alkohol?
ChPL węglanu litu nie omawia alkoholu osobno, więc tę decyzję podejmij z lekarzem. Lit sam potrafi wywołać senność i zawroty głowy, a kiedy się odwodnisz, np. przez wymioty czy biegunkę, jego poziom we krwi idzie w górę. Objawy zatrucia, takie jak splątanie czy niewyraźna mowa, wymagają pilnej pomocy.
Czy od litu się tyje?
Przyrost masy ciała jest w ChPL na liście działań niepożądanych, z częstością nieznaną. Na wagę może też wpływać niedoczynność tarczycy, którą lit czasem wywołuje, dlatego lekarz regularnie ją kontroluje. Jeśli tyjesz, nie ograniczaj soli ani płynów na własną rękę, bo to podnosi stężenie litu. Zgłoś to lekarzowi prowadzącemu.
Jak bezpiecznie zakończyć przyjmowanie litu?
Wyłącznie z lekarzem i stopniowo. Według ChPL zaplanowane zakończenie terapii powinno trwać minimum 2 tygodnie, co może opóźnić powrót objawów. Inaczej jest przy objawach zatrucia, takich jak silna biegunka, wymioty, drżenie czy splątanie: wtedy leczenie przerywa się natychmiast i trzeba pilnie skontaktować się z lekarzem.
Czy receptę na węglan litu można przedłużyć online?
Tak, jeśli to kontynuacja leczenia prowadzonego przez psychiatrę i masz dokumentację. Lit jest na receptę (Rp) i nie jest substancją psychotropową, więc nie obowiązuje go reguła 3 miesięcy od badania. Lekarz oceniający wniosek będzie chciał znać aktualne wyniki litemii i może odmówić, jeśli ich brakuje.
Inne leki na receptę online
Konsultacja medyczna: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn, PWZ 3211301) · MEDINOW Sp. z o.o.. Zasady publikacji opisują nasze wytyczne redakcyjne.