Pregabalina na lęk, ból i padaczkę: działanie, ryzyko i zasady kontynuacji

Skąd się bierze działanie pregabaliny

Pregabalina jest pochodną kwasu gamma-aminomasłowego (GABA), czyli głównego przekaźnika hamującego w mózgu. Jej mechanizm jest jednak inny niż u benzodiazepin. Charakterystyka produktu leczniczego (ChPL) Lyrica opisuje, że cząsteczka przyłącza się do pomocniczej podjednostki, białka alfa2-delta, w kanałach wapniowych komórek nerwowych ośrodkowego układu nerwowego. Dalszych etapów tego mechanizmu charakterystyka nie opisuje. W badaniach klinicznych lek zmniejszał nasilenie lęku i bólu neuropatycznego oraz częstość napadów padaczkowych.

Formalnie lek należy do grupy leków przeciwbólowych, w podgrupie innych leków przeciwbólowych i przeciwgorączkowych (kod ATC N02BF02). Organizm praktycznie go nie metabolizuje: pregabalina wydala się z moczem w postaci niezmienionej. Dlatego przy chorobach nerek lekarz musi dopasować leczenie do ich wydolności, a dializa usuwa lek z krwi.

Wskazania zapisane w charakterystyce Lyrica

ChPL wymienia trzy zastosowania, wszystkie dotyczą dorosłych:

• Uogólnione zaburzenia lękowe (GAD). Przewlekły, rozlany lęk i zamartwianie się, które utrudniają codzienne życie. Charakterystyka zaleca, by lekarz regularnie sprawdzał, czy dalsze leczenie jest nadal potrzebne.
• Ból neuropatyczny pochodzenia obwodowego i ośrodkowego, czyli ból wynikający z uszkodzenia nerwów, na przykład w neuropatii cukrzycowej, po półpaścu albo po urazie rdzenia kręgowego. Leki na inne rodzaje bólu znajdziesz w kategorii ból i stany zapalne.
• Padaczka: leczenie skojarzone, czyli dodane do innych leków, w napadach częściowych z wtórnym uogólnieniem lub bez niego. O kosztach leczenia padaczki piszemy w poradniku padaczka a refundacja.

Dzieci, młodzież i osoby starsze

U dzieci poniżej 12 lat i młodzieży w wieku 12-17 lat nie ustalono bezpieczeństwa ani skuteczności pregabaliny, dlatego ChPL nie formułuje dla nich zaleceń. U seniorów lekarz może potrzebować mniejszej dawki, bo z wiekiem słabnie praca nerek. Charakterystyka zwraca też uwagę, że zawroty głowy i senność zwiększają u starszych ryzyko upadków i urazów.

Pamiętaj, że inne preparaty z pregabaliną mogą mieć nieco inne zarejestrowane wskazania, postaci i moce niż Lyrica. Decyduje ulotka leku, który masz w ręku.

Pierwszy tydzień leczenia: co mówią badania o początku działania

Badania opisane w ChPL pokazują dość szybki początek działania. W uogólnionych zaburzeniach lękowych zmniejszenie nasilenia objawów, mierzone skalą lęku Hamiltona, widać było już w pierwszym tygodniu leczenia. W bólu neuropatycznym spadek nasilenia bólu również pojawiał się w ciągu pierwszego tygodnia i utrzymywał przez cały okres badań, a w padaczce napady stawały się rzadsze jeszcze przed końcem pierwszego tygodnia.

Pierwszy tydzień to jednak nie pełny obraz. Lekarz zwykle stopniowo dochodzi do dawki, która działa i jest dobrze tolerowana, a jej wielkość zależy od wskazania, reakcji organizmu i pracy nerek. Dawkę zawsze ustala lekarz. Lek można przyjmować z posiłkiem lub bez niego.

Skutki uboczne według ChPL, bez straszenia i bez przemilczeń

W programie badań klinicznych pregabalinę przyjmowało ponad 8900 osób. Najczęściej zgłaszano zawroty głowy i senność, zwykle łagodne lub umiarkowane. Z powodu działań niepożądanych leczenie przerwało 12% osób biorących pregabalinę i 5% przyjmujących placebo. Lista według częstości:

• bardzo często, czyli u więcej niż 1 na 10 osób: zawroty głowy, senność, bóle głowy;
• często: większy apetyt i przyrost masy ciała, euforia, splątanie, drażliwość, bezsenność, osłabione libido, zaburzenia równowagi i koordynacji, drżenie, kłopoty z pamięcią i skupieniem, nieostre lub podwójne widzenie, nudności, wymioty, zaparcia, biegunka, suchość w ustach, obrzęki rąk i nóg, zaburzenia erekcji, zmęczenie;
• niezbyt często: między innymi napady paniki, pobudzenie, obniżony nastrój, spadek masy ciała, przyspieszone bicie serca, duszność, wysypka;
• rzadko: między innymi zachowania i myśli samobójcze, drgawki, wydłużenie odstępu QT, zapalenie trzustki, ciężkie reakcje skórne;
• z częstością nieznaną: uzależnienie od leku i depresja oddechowa.

Sygnały, przy których reagujesz od razu

Charakterystyka wymienia sytuacje wymagające szybkiej reakcji. Pregabalinę odstawia się natychmiast, gdy pojawi się obrzęk twarzy, ust lub gardła, czyli obrzęk naczynioruchowy, oraz przy rozległej wysypce z pęcherzami i złuszczaniem skóry, która może zapowiadać zespół Stevensa-Johnsona. Pilnie zgłoś też nagłe pogorszenie widzenia, płytki lub spowolniony oddech i silną senność po połączeniu z innymi lekami.

ChPL ostrzega także przed myślami i zachowaniami samobójczymi, opisanymi przy lekach przeciwpadaczkowych, w tym u osób leczonych pregabaliną. Jeśli takie myśli się pojawią u Ciebie albo zauważy je ktoś bliski, szukaj pomocy medycznej od razu, a w bezpośrednim zagrożeniu dzwoń pod 112.

Waga, apetyt i cukrzyca

Przyrost masy ciała i zwiększony apetyt należą według ChPL do częstych działań niepożądanych, czyli mogą dotyczyć od 1 na 100 do 1 na 10 osób. Spadek masy ciała i brak łaknienia zdarzają się rzadziej, niezbyt często. Na pytanie, czy pregabalina odchudza, uczciwa odpowiedź brzmi więc: częściej bywa odwrotnie.

Osoby z cukrzycą, które przytyją w trakcie leczenia, mogą według charakterystyki wymagać korekty leków obniżających cukier. Wśród niezbyt częstych działań opisano też hipoglikemię. Jeśli masz cukrzycę, informuj lekarza prowadzącego o każdej zmianie wagi i wyników glukozy.

Pregabalina a alkohol i opioidy

Alkohol. Według ChPL pregabalina może nasilać działanie alkoholu, a także lorazepamu. Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano niewydolność oddechową, śpiączkę i zgony u osób, które brały pregabalinę razem z opioidami lub innymi środkami hamującymi ośrodkowy układ nerwowy. Najbezpieczniej więc w trakcie leczenia nie pić, a każdą wątpliwość omówić z lekarzem.

Opioidy. Charakterystyka zaleca ostrożność przy łączeniu z nimi ze względu na ryzyko depresji ośrodkowego układu nerwowego. W jednym z badań u osób przyjmujących opioid razem z pregabaliną ryzyko zgonu związanego z opioidem było wyższe niż u osób biorących sam opioid (skorygowany iloraz szans 1,68). Takie połączenie sprzyja też ciężkim zaparciom, łącznie z niedrożnością jelit. Lekarz musi wiedzieć o każdym leku przeciwbólowym, który bierzesz.

Według ChPL na ciężką depresję oddechową mogą być bardziej narażone osoby z chorobami płuc lub układu nerwowego, z zaburzeniami pracy nerek, w podeszłym wieku oraz te, które jednocześnie przyjmują inne leki hamujące układ nerwowy.

Kierowanie pojazdem, ciąża i laktacja przy pregabalinie

Prowadzenie auta. ChPL ocenia wpływ pregabaliny na zdolność prowadzenia pojazdów jako niewielki lub umiarkowany. Ponieważ lek wywołuje zawroty głowy i senność, nie prowadź samochodu ani maszyn, dopóki nie wiesz, jak na Ciebie działa.

Ciąża. Przyjmowanie leku w pierwszym trymestrze może powodować ciężkie wady wrodzone. W skandynawskim badaniu obserwacyjnym obejmującym ponad 2700 ciąż poważne wady wystąpiły u 5,9% dzieci narażonych na pregabalinę wobec 4,1% nienarażonych. Pregabaliny nie należy stosować w ciąży, chyba że korzyść dla matki wyraźnie przeważa nad ryzykiem dla płodu, a kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję.

Karmienie piersią. Lek przenika do mleka, a jego wpływ na niemowlę nie jest znany. Lekarz pomaga zdecydować, czy przerwać karmienie, czy leczenie.

Czy pregabalina uzależnia i czy jest psychotropem

Tak, może uzależniać. ChPL stwierdza wprost, że uzależnienie może wystąpić już przy dawkach terapeutycznych, a po wprowadzeniu do obrotu zgłaszano przypadki nadużywania i niewłaściwego stosowania. Bardziej narażone są osoby, które w przeszłości nadużywały substancji psychoaktywnych. Charakterystyka nakazuje lekarzowi ocenić to ryzyko przed przepisaniem leku i obserwować sygnały ostrzegawcze: rosnącą tolerancję, samodzielne zwiększanie dawki i szukanie kolejnych recept.

W sensie prawnym pregabalina nie jest substancją psychotropową, bo nie figuruje w wykazie takich substancji. Ma kategorię Rp i nie dotyczą jej zasady dla grup II-P, III-P czy IV-P. Nie jest też opioidem ani benzodiazepiną, choć z obiema grupami łączy ją działanie hamujące ośrodkowy układ nerwowy. Na tle hydroksyzyny, w której charakterystyce uzależnienia nie ma, pregabalina wymaga więc większej czujności.

Kończenie leczenia: stopniowo i pod okiem lekarza

Pregabaliny nie odstawia się z dnia na dzień. ChPL zaleca, by niezależnie od wskazania kończyć leczenie stopniowo przez co najmniej tydzień. Plan redukcji ustala lekarz. Po przerwaniu zarówno krótkiego, jak i długiego leczenia obserwowano objawy odstawienia: bezsenność, ból głowy, nudności, lęk, biegunkę, objawy grypopodobne, nerwowość, depresję, myśli samobójcze, ból, nadmierne pocenie, zawroty głowy i drgawki.

Według charakterystyki częstość i nasilenie tych objawów po długim leczeniu mogą zależeć od dawki, a ich pojawienie się może świadczyć o uzależnieniu. W trakcie leczenia lub krótko po jego zakończeniu mogą też wystąpić napady drgawek, łącznie ze stanem padaczkowym. Zmianę pregabaliny na inny lek zawsze planuje lekarz.

Lyrica, Egzysta i inne nazwy: zamienniki i moce

Produktem referencyjnym jest Lyrica. W obrocie są też między innymi Egzysta, Pregabalin Accord, Pregabalin Sandoz, Pregabalin Zentiva, Pregabalin Viatris, Pregamid, Pragiola, Linefor, Naxalgan, Preato i Lynagex XR. Wszystkie zawierają pregabalinę, więc Egzysta to ta sama substancja co Lyrica, choć poszczególne preparaty mogą różnić się postacią, mocą i substancjami pomocniczymi.

W obrocie są kapsułki twarde 25 mg, 50 mg, 75 mg, 100 mg, 150 mg, 200 mg, 225 mg i 300 mg, tabletki 75 mg, 100 mg, 150 mg i 200 mg oraz tabletki o przedłużonym uwalnianiu 82,5 mg, 165 mg i 330 mg. Kapsułki Lyrica zawierają laktozę. Która moc i postać jest dla Ciebie, ustala lekarz, a o różnicach w kosztach oryginału i zamiennika przeczytasz w poradniku oryginał czy zamiennik.

E-recepta na pregabalinę: kontynuacja, koszty i powody odmowy

Pregabalina ma kategorię Rp. Legalnie nie kupisz jej bez recepty, a oferty z pominięciem recepty to ryzyko podróbek z nielegalnych źródeł. Dla e-recepty ustawowy pułap czasu na wykupienie to 365 dni; krótsze, osobne terminy Prawo farmaceutyczne przewiduje dla antybiotyków (7 dni) oraz dla substancji psychotropowych i środków odurzających (30 dni), do których pregabalina nie należy.

W receptopunkt możesz złożyć wniosek o e-receptę na dalsze leczenie, jeśli pregabalinę zalecił Ci wcześniej lekarz i masz na to dokumentację. Gdy lek jest częścią leczenia psychiatrycznego, zobacz też zasady e-recepty psychiatrycznej. Wniosek to formularz z wywiadem; ocenia go lekarz, a pytania dodatkowe zadaje na czacie. Nie ma rozmów wideo ani telefonicznych i nie zaczynamy tu nowego leczenia.

Ze względu na ryzyko nadużywania lekarz dokładnie ocenia wniosek: pyta o dotychczasowe recepty, inne leki, zwłaszcza opioidy, i o historię uzależnień. Może poprosić o dokumentację albo odmówić. Opłata, której kwotę widzisz przy przycisku, obejmuje ocenę wniosku, ewentualne pytania na czacie i e-receptę, jeśli lekarz uzna ją za uzasadnioną; lek kupujesz w aptece osobno. Opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi.