Atarax bez niedomówień: hydroksyzyna, wskazania, ryzyko i recepta

Co to za lek: Atarax a hydroksyzyna

Atarax to nazwa handlowa, a hydroksyzyna (chlorowodorek hydroksyzyny) to substancja czynna. Pytanie, czy Atarax to to samo co hydroksyzyna, ma więc prostą odpowiedź: substancja jest ta sama, różni się producent i nazwa na pudełku. Podmiotem odpowiedzialnym za Atarax jest UCB Pharma. Ogólny opis substancji znajdziesz na stronie hydroksyzyna: działanie i bezpieczeństwo.

ChPL zalicza hydroksyzynę do leków psycholeptycznych z podgrupy anksjolityków (kod ATC N05BB01). Chemicznie to pochodna difenylometanu, niezwiązana z benzodiazepinami, fenotiazynami ani meprobamatem. Według ChPL nie hamuje czynności kory mózgu; jej działanie może polegać na hamowaniu aktywności niektórych obszarów podkorowych ośrodkowego układu nerwowego.

Poza efektem przeciwlękowym i uspokajającym hydroksyzyna działa przeciwhistaminowo, dlatego zmniejsza świąd. ChPL opisuje też działanie przeciwwymiotne i rozkurczowe oraz łagodne działanie przeciwbólowe. Głównym metabolitem jest cetyryzyna, znana z leków na alergię.

Do czego służy Atarax według ChPL

Zarejestrowane wskazania są trzy i każde ma charakter objawowy:

• objawowe leczenie lęku u dorosłych;
• objawowe leczenie świądu, także w pokrzywce, wyprysku i zapaleniu skóry;
• premedykacja, czyli przygotowanie do zabiegu chirurgicznego.

Leczenie objawowe, nie przyczynowe

Słowo „objawowe” jest tu ważne. Atarax łagodzi napięcie i niepokój, ale nie zastępuje leczenia zaburzenia lękowego, które ustala psychiatra lub lekarz prowadzący. ChPL zaznacza też, że lek należy stosować w najmniejszej skutecznej dawce i możliwie najkrócej. Jeśli przy świądzie szukasz szerszego kontekstu, zajrzyj do kategorii leki na atopowe zapalenie skóry.

Wskazanie przeciwlękowe dotyczy wyłącznie dorosłych. U dzieci od 12. miesiąca życia ChPL przewiduje stosowanie przy świądzie i przed zabiegiem, z dawką liczoną według masy ciała. Charakterystyka ostrzega, że małe dzieci są bardziej narażone na działania niepożądane ze strony układu nerwowego, a drgawki zgłaszano u nich częściej niż u dorosłych.

Atarax 10 mg, 25 mg i syrop: co trafia do apteki

W obrocie są trzy warianty Ataraxu: tabletki powlekane 10 mg i 25 mg oraz syrop 2 mg/ml. Dawkę i porę przyjmowania ustala lekarz, a ChPL każe ją dopasować m.in. u osób starszych oraz przy niewydolności wątroby i nerek. Dlatego nie podajemy tu schematów.

Często pada pytanie, czy Atarax brać rano czy wieczorem. ChPL nie wyznacza jednej pory dla wszystkich wskazań, a pora zależy od celu leczenia i od tego, jak silnie lek cię usypia. Jeśli w ciągu dnia prowadzisz samochód albo pracujesz przy maszynach, powiedz o tym lekarzowi, bo senność to najczęstsze działanie niepożądane.

Skutki uboczne Ataraxu w liczbach

Zamiast opinii z forów warto spojrzeć na badania kliniczne opisane w ChPL. Wzięło w nich udział 735 osób przyjmujących hydroksyzynę i 630 osób na placebo. Najwyraźniejsza różnica dotyczy senności.

Rzadsze reakcje zgłaszane po wprowadzeniu do obrotu

Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano często sedację i zmęczenie, niezbyt często pobudzenie, splątanie, zawroty głowy, bezsenność, drżenie i nudności. Rzadko pojawiały się dezorientacja, omamy, drgawki, tachykardia, niedociśnienie, zatrzymanie moczu i zaparcia. Bardzo rzadko opisywano wstrząs anafilaktyczny, skurcz oskrzeli i ciężkie reakcje skórne, w tym zespół Stevensa-Johnsona. Z częstością nieznaną występowały wydłużenie odstępu QT, zaburzenia rytmu typu torsade de pointes i omdlenie.

Objawy, które mogą świadczyć o zaburzeniach rytmu serca, np. kołatanie serca albo omdlenie, to według ChPL sygnał do przerwania leczenia i natychmiastowego zgłoszenia się do lekarza.

Kiedy Atarax jest przeciwwskazany

ChPL wymienia przeciwwskazania wprost i żadne z nich nie jest „zaleceniem ostrożności”. Ataraxu nie stosuje się:

• przy nadwrażliwości na hydroksyzynę, cetyryzynę, inne pochodne piperazyny, aminofilinę lub etylenodiaminę;
• u osób z porfirią;
• przy znanym wrodzonym lub nabytym wydłużeniu odstępu QT;
• przy samych czynnikach ryzyka wydłużenia QT: chorobie układu krążenia, hipokaliemii lub hipomagnezemii, nagłej śmierci sercowej w rodzinie, znaczącej bradykardii albo przyjmowaniu leków wydłużających QT;
• w ciąży i podczas karmienia piersią.

Atarax a leki przeciwdepresyjne i inne połączenia

Wśród połączeń przeciwwskazanych ChPL wymienia niektóre leki przeciwdepresyjne, podając jako przykład cytalopram i escytalopram, a także m.in. amiodaron, sotalol, haloperydol, erytromycynę i metadon. Charakterystyka nie układa rankingu leków przeciwdepresyjnych: przeciwwskazuje Atarax u każdego, kto przyjmuje lek wydłużający odstęp QT. Jeśli bierzesz escitalopram lub inny lek z tej listy, powiedz o tym lekarzowi przed wypisaniem hydroksyzyny.

Ostrożności wymagają też leki działające depresyjnie na OUN i leki przeciwcholinergiczne. Należy unikać łączenia hydroksyzyny z inhibitorami MAO, a przed testami alergicznymi leczenie przerywa się co najmniej 5 dni wcześniej. U osób w podeszłym wieku ChPL nie zaleca stosowania hydroksyzyny, a kobiety w wieku rozrodczym muszą w trakcie leczenia stosować skuteczną antykoncepcję.

Alkohol i prowadzenie samochodu po Ataraxie

ChPL mówi jasno: podczas stosowania hydroksyzyny należy unikać picia alkoholu, bo alkohol nasila jej działanie. To samo dotyczy innych leków uspokajających.

Hydroksyzyna może powodować zmęczenie, zawroty głowy, sedację i zaburzenia widzenia, a jej wpływ na zdolność reakcji ChPL określa jako umiarkowany do znacznego, zwłaszcza w dużych dawkach lub w połączeniu z alkoholem. Charakterystyka przestrzega przed prowadzeniem pojazdów i obsługiwaniem maszyn.

Za dużo tabletek: objawy, przy których wzywasz pomoc

Po znacznym przedawkowaniu ChPL opisuje nudności, wymioty, tachykardię, gorączkę, senność, drżenie, splątanie lub omamy, a dalej obniżenie świadomości, depresję oddechową, drgawki, spadek ciśnienia i zaburzenia rytmu serca. Swoistej odtrutki nie ma, a leczenie wymaga monitorowania serca w szpitalu. Jeśli ktoś przyjął dużą ilość leku, dzwoń pod 112, nie czekaj na objawy.

Czy Atarax to psychotrop i czy uzależnia

Formalnie nie. Hydroksyzyny nie ma w rozporządzeniu w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych, a Atarax ma kategorię Rp, bez dodatkowych rygorów. Potocznie bywa nazywany psychotropem, bo działa na ośrodkowy układ nerwowy i jest lekiem przeciwlękowym.

W ChPL Ataraxu nie ma części o uzależnieniu i nadużywaniu, jaką zawierają charakterystyki benzodiazepin. Opisano za to, że po 4 tygodniach leczenia osób z zaburzeniami lękowymi nie wystąpiły objawy odstawienne, a w badaniach nie zaobserwowano zaburzeń pamięci. Różnice między tymi grupami opisujemy na stronie benzodiazepiny: jak działają i czym grożą.

Co płacisz i komu: lek, zamiennik, ocena wniosku

Niczego tu nie chowamy, więc rozdzielamy koszty na trzy części. Kwot w tekście nie podajemy, bo zmieniają się w aptekach i w wykazach; naszą opłatę widzisz przy przycisku, zanim wyślesz wniosek.

W opłacie mieści się ocena wniosku przez lekarza, ewentualne pytania na czacie i, jeśli lekarz uzna leczenie za uzasadnione, wystawienie e-recepty. Leku w niej nie ma: Atarax kupujesz osobno w wybranej aptece.

Zamienniki Ataraxu w obrocie

Tę samą substancję mają m.in. produkty Hydroxyzinum różnych wytwórców, Hydroxyzine Orion i Comfortin. Mogą się różnić mocą, postacią i zarejestrowanymi wskazaniami, więc zamiana nie zawsze jest jeden do jednego; opis odpowiedników znajdziesz pod adresem Hydroxyzinum.

Recepta na Atarax: kontynuacja przez wniosek

Ataraxu nie kupisz legalnie bez recepty, a oferty z nielegalnych źródeł niosą ryzyko podróbek o nieznanym składzie. Przez receptopunkt możesz poprosić o receptę na kontynuację leczenia, które już prowadzi lekarz i które masz udokumentowane. Rozpoznania i pierwszego doboru leku nie robimy.

Wypełniasz formularz z wywiadem, a wniosek ocenia lekarz (lek. Damian Wojno, PWZ 3211301). Pytania dodatkowe trafiają na czat; nie prowadzimy rozmów wideo ani telefonicznych. Przy hydroksyzynie lekarz dopyta o serce, elektrolity, ciążę i wszystkie przyjmowane leki, bo od tego zależą przeciwwskazania. Decyzja należy do lekarza i może być odmowna. Co przygotować, opisujemy w poradniku recepta na kontynuację: dokumenty, a samą usługę na stronie e-recepta online.