receptopunkt / Porady / Ból kręgosłupa - budowa, przyczyny i kiedy zrobić RTG
Ból kręgosłupa - budowa, przyczyny i kiedy zrobić RTG
Kręgosłup najczęściej boli w odcinku lędźwiowym i w większości przypadków winne są przeciążone mięśnie oraz więzadła, a nie uszkodzenie samych kości. Taki ból zwykle słabnie w ciągu kilku tygodni przy zachowanej aktywności. RTG ma sens dopiero wtedy, gdy ból się przeciąga, pojawił się po urazie albo towarzyszą mu objawy alarmowe.
Spis treści
- Budowa kręgosłupa w skrócie
- Dlaczego boli kręgosłup lędźwiowy? Najczęściej przez przeciążenie mięśni
- Bóle kręgosłupa - jakie objawy wymagają lekarza
- RTG kręgosłupa - kiedy ma sens
- Ile kosztuje RTG kręgosłupa prywatnie
- Tabletki na kręgosłup na receptę - co dobiera lekarz
- Co robić samemu przy bólu kręgosłupa
- Kiedy pilnie do lekarza
Budowa kręgosłupa w skrócie
Kręgosłup to słup złożony z kręgów połączonych stawami, więzadłami i krążkami międzykręgowymi, który dzieli się na pięć odcinków. Od góry są to: szyjny, piersiowy, lędźwiowy, krzyżowy i guziczny, czyli kość ogonowa.
- Odcinek szyjny - siedem kręgów, najbardziej ruchomy, dźwiga głowę
- Odcinek piersiowy - dwanaście kręgów połączonych z żebrami, przez to dość sztywny
- Odcinek lędźwiowy - pięć dużych kręgów, które przenoszą ciężar tułowia
- Kość krzyżowa - zrośnięte kręgi tworzące tył miednicy
- Kość ogonowa - kilka małych, częściowo zrośniętych kręgów na samym dole
Między trzonami kręgów leżą krążki międzykręgowe. Mają twardszy pierścień na zewnątrz i galaretowate jądro w środku, dzięki czemu amortyzują wstrząsy. W kanale kręgowym biegnie rdzeń kręgowy, a z każdego poziomu wychodzą korzenie nerwowe do rąk, tułowia i nóg.
Patrząc z boku, zdrowy kręgosłup nie jest prosty. Ma łagodne wygięcia do przodu w odcinku szyjnym i lędźwiowym oraz do tyłu w piersiowym. Te krzywizny rozkładają obciążenie podczas chodzenia, siedzenia i dźwigania.
Dlaczego boli kręgosłup lędźwiowy? Najczęściej przez przeciążenie mięśni
Gdy boli kręgosłup lędźwiowy, przyczyną jest zwykle przeciążenie mięśni przykręgosłupowych i więzadeł, a nie choroba kości. Lekarze nazywają to bólem niespecyficznym: dokucza, ogranicza ruch, ale nie wynika z poważnego uszkodzenia.
Typowy scenariusz to nagły ból po podniesieniu czegoś ciężkiego ze skrętem tułowia, po dniu pracy w pochyleniu albo po wielu godzinach siedzenia bez przerwy. Mięśnie reagują skurczem obronnym, przez co trudno się wyprostować, a każdy ruch boli bardziej niż spokojne leżenie.
Rzadziej źródłem bólu jest przepuklina krążka międzykręgowego. Wtedy oprócz bólu krzyża pojawia się ból promieniujący do pośladka i nogi, czasem poniżej kolana, z mrowieniem albo drętwieniem. Z wiekiem dochodzą też zmiany zwyrodnieniowe stawów międzykręgowych, które dają ból i sztywność, zwłaszcza po bezruchu.
- Długie siedzenie i mało ruchu w ciągu dnia
- Dźwiganie z pochyleniem i skrętem
- Słabe mięśnie brzucha i pośladków
- Nadwaga, która zwiększa obciążenie dolnego odcinka
- Przewlekły stres i niewyspanie, które nasilają odczuwanie bólu
Bóle kręgosłupa - jakie objawy wymagają lekarza
Do lekarza warto zgłosić się wtedy, gdy ból kręgosłupa nie słabnie po kilku tygodniach, wraca coraz częściej albo promieniuje do kończyny. Konsultacji wymaga też ból, który budzi w nocy i nie zmienia się przy zmianie pozycji.
Lekarz zapyta, kiedy ból się zaczął, co go nasila, czy był uraz i jakie leki już stosujesz. Oceni ruchomość, siłę mięśni, czucie i odruchy. Przy nowym, silnym bólu taka ocena na miejscu daje więcej niż teleporada, bo części objawów nie da się zbadać przez telefon.
- Ból promieniujący do nogi albo ręki, z drętwieniem lub mrowieniem
- Osłabienie siły w stopie, trudność w chodzeniu na palcach albo piętach
- Ból po upadku, zwłaszcza u osoby starszej lub z osteoporozą
- Niewyjaśniony spadek masy ciała, gorączka, nocne poty
- Choroba nowotworowa w wywiadzie
- Ból trwający dłużej niż kilka tygodni mimo aktywności
RTG kręgosłupa - kiedy ma sens
RTG kręgosłupa ma sens wtedy, gdy wynik może zmienić postępowanie: po urazie, przy podejrzeniu złamania osteoporotycznego, przy bólu, który nie mija mimo leczenia, albo przy ocenie skrzywień i zmian zwyrodnieniowych. W świeżym bólu krzyża bez objawów alarmowych zdjęcie zwykle niczego nie wnosi.
Rentgen kręgosłupa pokazuje kości: ich ustawienie, wysokość trzonów, zwężenie przestrzeni między kręgami, osteofity, czyli wyrośla kostne. Nie pokazuje dobrze krążków, nerwów ani mięśni. Jeśli lekarz podejrzewa przepuklinę z uciskiem na korzeń nerwowy, częściej kieruje na rezonans magnetyczny.
Zmiany zwyrodnieniowe widoczne na zdjęciu są bardzo częste także u osób, które nic nie boli. Dlatego sam opis RTG nie przesądza, skąd bierze się ból. Interpretuje się go razem z objawami i badaniem.
Ponieważ RTG wykorzystuje promieniowanie jonizujące, polskie przepisy wymagają na nie skierowania lekarskiego, również gdy płacisz za badanie sam. Skierowanie określa odcinek kręgosłupa i liczbę projekcji, na przykład zdjęcie przednio-tylne i boczne odcinka lędźwiowego.
Ile kosztuje RTG kręgosłupa prywatnie
Cena RTG kręgosłupa prywatnie zależy przede wszystkim od tego, ile odcinków i ile projekcji obejmuje badanie. Zdjęcie jednego odcinka w dwóch projekcjach kosztuje mniej niż komplet kilku odcinków albo zdjęcia czynnościowe w zgięciu i wyproście.
- Liczba odcinków (szyjny, piersiowy, lędźwiowy, cały kręgosłup)
- Liczba projekcji i ewentualne zdjęcia czynnościowe
- Czy w cenie jest opis radiologa i jak szybko jest gotowy
- Miasto i rodzaj placówki
- Wydanie zdjęć na płycie albo dostęp online
Przed zapisaniem się zapytaj w pracowni o cennik konkretnego badania i o to, czy opis jest wliczony. Pamiętaj też o kosztach skierowania, jeśli nie masz go od lekarza prowadzącego. W naszym serwisie za e-konsultację dotyczącą skierowania płacisz 69,00 zł. Lekarz wystawia dokument po ocenie wniosku, jeśli uzna badanie za zasadne.
Tabletki na kręgosłup na receptę - co dobiera lekarz
Tabletki na kręgosłup na receptę dobiera lekarz do rodzaju bólu, wieku i chorób współistniejących. Najczęściej są to niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) oraz, krótko, leki zmniejszające napięcie mięśni.
- NLPZ, np. naproksen, diklofenak, ketoprofen - działają przeciwbólowo i przeciwzapalnie
- Paracetamol - u części osób jako uzupełnienie albo przy przeciwwskazaniach do NLPZ
- Leki zmniejszające napięcie mięśni, np. tolperyzon - przy wyraźnym skurczu mięśni
- Leki na ból neuropatyczny - przy bólu korzeniowym, decyzja po badaniu
Przy NLPZ lekarz bierze pod uwagę żołądek, nerki, ciśnienie i leki przeciwkrzepliwe. Czasem dołącza lek osłonowy z grupy inhibitorów pompy protonowej. Leki na napięcie mięśni mogą osłabiać koncentrację, co ma znaczenie przy prowadzeniu auta.
Pacjenci pytają też o preparaty złożone z tramadolem i paracetamolem. Tramadol to lek opioidowy, który może uzależniać i dawać senność, nudności czy zaparcia. Decyzję o jego włączeniu lekarz podejmuje po badaniu i ocenie ryzyka, zwykle wtedy, gdy słabsze leki nie wystarczają. Nie jest to lek do rozpoczynania na własną rękę ani w ramach szybkiej porady.
Co robić samemu przy bólu kręgosłupa
Przy bólu kręgosłupa najlepiej pomaga umiarkowany ruch, a nie leżenie w łóżku. Krótkie spacery i zwykłe czynności, wykonywane w granicach bólu, przyspieszają powrót do sprawności.
- Wstawaj co pół godziny, jeśli pracujesz przy biurku
- Spaceruj kilka razy dziennie, nawet krótko
- Ciepły okład albo prysznic rozluźnia napięte mięśnie
- Śpij w pozycji, w której ból jest najmniejszy, np. na boku z poduszką między kolanami
- Dźwigaj z ugiętymi kolanami, blisko ciała, bez skrętu
Gdy ostry ból minie, wróć do regularnej aktywności. Ćwiczenia wzmacniające brzuch, pośladki i mięśnie grzbietu, pływanie albo nordic walking zmniejszają ryzyko nawrotów. Fizjoterapeuta pomoże dobrać ćwiczenia, jeśli nie wiesz, od czego zacząć.
Kiedy pilnie do lekarza
Pilnej pomocy wymaga ból kręgosłupa z zaburzeniami oddawania moczu lub stolca, drętwieniem okolicy krocza albo szybko narastającym osłabieniem nóg. To mogą być objawy ucisku na nerwy w kanale kręgowym i wtedy liczy się czas.
- Zatrzymanie moczu albo jego nietrzymanie, utrata kontroli nad stolcem
- Drętwienie krocza, pośladków i wewnętrznej strony ud
- Narastające osłabienie jednej lub obu nóg
- Silny ból po wypadku albo upadku z wysokości
- Ból pleców z wysoką gorączką i złym samopoczuciem
Z takimi objawami nie czekaj do jutra: jedź na SOR albo wezwij pomoc pod 112. Teleporada nie zastąpi wtedy badania neurologicznego i diagnostyki obrazowej na miejscu.
Załatw to od razu
Skierowanie na badanie · 69,00 zł
Częste pytania
Co oznacza ból kręgosłupa lędźwiowego?
Najczęściej oznacza przeciążenie mięśni i więzadeł dolnej części pleców, na przykład po dźwiganiu albo długim siedzeniu. Taki ból zwykle mija w ciągu kilku tygodni. Jeśli promieniuje do nogi, budzi w nocy albo towarzyszą mu zaburzenia oddawania moczu, potrzebna jest ocena lekarza.
Czy na RTG kręgosłupa potrzebne jest skierowanie?
Tak. RTG wykorzystuje promieniowanie jonizujące, dlatego w Polsce wymaga skierowania od lekarza również w prywatnej pracowni. Skierowanie określa odcinek kręgosłupa i rodzaj projekcji.
Jakie tabletki na kręgosłup są na receptę?
Najczęściej są to niesteroidowe leki przeciwzapalne, np. naproksen lub diklofenak, a przy skurczu mięśni leki zmniejszające ich napięcie. Silniejsze leki, w tym preparaty z tramadolem, lekarz rozważa dopiero po badaniu. Wybór zależy od rodzaju bólu i chorób współistniejących.
Czy przy bólu kręgosłupa leżeć w łóżku?
Nie. Długie leżenie spowalnia powrót do sprawności. Lepiej pozostać w ruchu w granicach bólu i robić krótkie spacery.