receptopunkt / Porady / Jelitówka - ile trwa, jak się leczyć i kiedy do lekarza
Jelitówka - ile trwa, jak się leczyć i kiedy do lekarza
Jelitówka trwa zwykle od 1 do 3 dni, a osłabienie i lżejsza biegunka mogą utrzymywać się jeszcze kilka dni. Najczęściej wywołują ją wirusy, głównie norowirusy i rotawirusy, więc leczenie polega na nawadnianiu i odpoczynku. Do lekarza trzeba iść przy objawach odwodnienia, krwi w stolcu, wysokiej gorączce albo gdy objawy trwają dłużej.
Spis treści
Ile trwa jelitówka? Zazwyczaj 1-3 dni
Ostra faza jelitówki, czyli wymioty i silna biegunka, trwa zwykle od jednego do trzech dni. Przy norowirusie objawy często mijają po dobie lub dwóch, przy rotawirusie, zwłaszcza u dzieci, biegunka potrafi utrzymywać się do tygodnia.
Po ustąpieniu wymiotów wiele osób czuje się jeszcze przez kilka dni słabiej, ma mniejszy apetyt i luźniejsze stolce. To normalne, bo jelita potrzebują czasu, żeby się zregenerować. Pełny powrót do formy zajmuje zwykle około tygodnia.
Jeśli biegunka trwa dłużej niż kilka dni u dorosłego albo nasila się zamiast słabnąć, to już nie jest typowy przebieg i trzeba skonsultować się z lekarzem.
Jak przebiega jelitówka dzień po dniu
Jelitówka zaczyna się zwykle nagle, kilkanaście godzin do dwóch dni po kontakcie z wirusem. Pierwsze są często nudności i wymioty, potem dochodzi wodnista biegunka, skurczowy ból brzucha, czasem stan podgorączkowy, dreszcze i bóle mięśni.
- dzień pierwszy: nagłe nudności, wymioty, biegunka, osłabienie, trudność z utrzymaniem płynów
- dzień drugi: wymioty słabną, biegunka może trwać, wraca możliwość picia
- dzień trzeci: większość objawów mija, pojawia się apetyt na lekkie jedzenie
- kolejne dni: zmęczenie, wrażliwe jelita, stopniowy powrót do normalnej diety
Ten schemat dotyczy typowej, wirusowej jelitówki. Zatrucie bakteryjne może zacząć się szybciej po zjedzeniu podejrzanego posiłku, a zakażenia bakteryjne częściej dają wysoką gorączkę i krew w stolcu.
Ile zaraża jelitówka
Jelitówka zaraża najbardziej w czasie wymiotów i biegunki oraz przez co najmniej dwa dni po ustąpieniu objawów. Wirus wydalany jest ze stolcem jeszcze przez dłuższy czas, nawet kilka tygodni, dlatego higiena rąk ma znaczenie także po wyzdrowieniu.
Norowirusy przenoszą się bardzo łatwo: przez brudne ręce, wspólne przedmioty, jedzenie przygotowane przez chorego i drobne kropelki przy wymiotach. Wystarczy niewielka ilość wirusa, żeby zachorować.
- myj ręce wodą z mydłem, bo żele na bazie alkoholu słabo działają na norowirusy
- nie przygotowuj jedzenia dla innych, póki chorujesz i przez kilka dni po
- dezynfekuj toaletę, klamki i blaty środkiem z chlorem
- pierz ręczniki i pościel w wysokiej temperaturze
- zostań w domu przez dwa dni po ustąpieniu wymiotów i biegunki
Nawadnianie i dieta
Najważniejsze w leczeniu jelitówki jest uzupełnianie wody i elektrolitów traconych z wymiotami i biegunką. Pij często, ale małymi łykami, nawet co kilka minut łyżeczkę, jeśli wymiotujesz. Duża ilość płynu naraz łatwo prowokuje kolejne wymioty.
Najlepiej nawadniają doustne płyny nawadniające z apteki, które mają właściwe proporcje soli i cukru. Mogą też być woda, słaba herbata, rosół. Unikaj soków, słodzonych napojów i napojów energetycznych, bo dużo cukru może nasilić biegunkę.
Gdy wymioty miną, wracaj do jedzenia stopniowo. Na początek sprawdzają się kleik ryżowy, sucharki, gotowane ziemniaki i marchew, banan, potem chude mięso i ryż. Przez kilka dni ogranicz tłuste, smażone i ostre potrawy, alkohol, kawę oraz duże ilości mleka, które bywa gorzej tolerowane.
Leki przy biegunce i wymiotach
Przy wirusowej jelitówce nie ma leku, który zabija wirusa, a antybiotyki nie działają. Leczenie polega na nawadnianiu, a leki mogą jedynie łagodzić objawy, dlatego ich wybór najlepiej omówić z lekarzem lub farmaceutą.
Leki hamujące pracę jelit nie są dla każdego. Nie stosuje się ich przy gorączce, krwi w stolcu ani u małych dzieci, bo mogą zatrzymać w jelitach bakterie i ich toksyny. Niektóre probiotyki mogą nieco skrócić biegunkę, ale nie zastąpią picia. Przy uporczywych wymiotach lekarz może przepisać lek przeciwwymiotny.
Leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe dobierz ostrożnie. Leki z grupy NLPZ mogą dodatkowo podrażnić żołądek i obciążyć nerki, gdy jesteś odwodniony. Jeśli przyjmujesz na stałe leki moczopędne, na nadciśnienie, na cukrzycę lub lit, zapytaj lekarza, czy w czasie odwodnienia nie trzeba ich czasowo zmienić.
Jelitówka u dzieci i seniorów
Dzieci i osoby starsze odwadniają się szybciej, więc u nich jelitówka wymaga większej czujności. Małe dziecko ma mniejsze zapasy wody, a senior często słabiej odczuwa pragnienie i przyjmuje leki, które nasilają utratę płynów.
U niemowlęcia i małego dziecka niepokój budzą: mniej mokrych pieluch, płacz bez łez, suche usta, zapadnięte ciemiączko, senność, wymioty uniemożliwiające picie. Dziecku podawaj płyn nawadniający łyżeczką lub strzykawką, często i po trochu, i nie przerywaj karmienia piersią.
U seniora sygnałem alarmowym są splątanie, zawroty głowy przy wstawaniu, bardzo mało moczu i ogólne osłabienie. Osoby z chorobami serca, nerek i cukrzycą powinny skontaktować się z lekarzem szybciej niż zdrowi dorośli.
Objawy odwodnienia - kiedy do lekarza
Do lekarza trzeba iść, gdy pojawiają się objawy odwodnienia albo przebieg jest nietypowy. Pilnej pomocy na SOR lub pod numerem 112 wymagają krew w stolcu lub wymiotach, silny ból brzucha z gorączką, splątanie, omdlenie i brak oddawania moczu.
- silne pragnienie, suche usta, ciemny mocz lub brak moczu przez wiele godzin
- zawroty głowy i osłabienie przy wstawaniu
- wymioty, które nie pozwalają utrzymać żadnego płynu przez wiele godzin
- krew w stolcu, czarny stolec, wymioty z krwią
- wysoka gorączka lub silny, stały ból brzucha
- biegunka trwająca dłużej niż kilka dni
- jelitówka u niemowlęcia, kobiety w ciąży albo osoby z obniżoną odpornością
Jeśli jelitówka zatrzymała cię w domu i potrzebujesz zwolnienia lekarskiego, możesz złożyć wniosek o e-zwolnienie. Lekarz ocenia wniosek i decyduje, czy wystawi L4 i na jaki okres, a może też odmówić. Teleporada nie zastąpi badania przy objawach alarmowych.
Załatw to od razu
Zwolnienie L4 · 99,00 zł
Częste pytania
Ile trwa jelitówka?
Ostra faza trwa zwykle od jednego do trzech dni, przy rotawirusie u dzieci biegunka może trwać do tygodnia. Osłabienie i wrażliwe jelita utrzymują się często jeszcze kilka dni. Dłuższa biegunka u dorosłego wymaga konsultacji z lekarzem.
Jak długo zaraża jelitówka?
Najbardziej w czasie objawów i przez co najmniej dwa dni po ich ustąpieniu. Wirus może być wydalany ze stolcem jeszcze przez kilka tygodni, dlatego dokładne mycie rąk wodą z mydłem ma znaczenie także po wyzdrowieniu.
Co jeść po jelitówce?
Zacznij od lekkich produktów: kleiku ryżowego, sucharków, gotowanych ziemniaków i marchwi, banana, potem chudego mięsa i ryżu. Przez kilka dni unikaj tłustych, smażonych i ostrych dań, alkoholu i kawy. Najważniejsze pozostaje picie.
Czy przy jelitówce należy się zwolnienie lekarskie?
Jeśli choroba uniemożliwia pracę, lekarz może wystawić zwolnienie, także po teleporadzie. Przy jelitówce zostań w domu także przez około dwa dni po ustąpieniu objawów, zwłaszcza gdy pracujesz z żywnością, w szpitalu, szkole albo przedszkolu. O wystawieniu L4 i jego długości decyduje lekarz.