receptopunkt / Porady / Co na ból brzucha i skąd się bierze
Co na ból brzucha i skąd się bierze
Na ból brzucha najlepiej działa to, co pasuje do jego przyczyny, dlatego zacznij od ustalenia, gdzie dokładnie boli, od kiedy i co go nasila. Łagodny ból związany z jedzeniem, gazami czy lekką infekcją jelitową zwykle mija sam po odpoczynku i lekkiej diecie. Ból silny, narastający, z gorączką, wymiotami albo krwią w stolcu wymaga pilnej oceny lekarza.
Spis treści
Co na ból brzucha? Najpierw ustal, gdzie boli
Zanim cokolwiek zrobisz z bólem brzucha, sprawdź, w którym miejscu go czujesz i jak się zachowuje. Ból w nadbrzuszu po tłustej kolacji to inna sprawa niż kłucie nisko po prawej stronie, które z godziny na godzinę jest coraz mocniejsze.
Połóż dłoń na brzuchu i spróbuj wskazać miejsce jednym palcem. Jeśli się da, ból jest raczej miejscowy i łatwiej powiązać go z konkretnym narządem. Jeśli boli „cały brzuch” i nie umiesz pokazać punktu, częściej chodzi o jelita, gazy albo infekcję.
Zapamiętaj też kilka faktów, o które i tak zapyta lekarz:
- kiedy ból się zaczął i czy pojawił się nagle, czy narastał powoli;
- czy jest stały, czy przychodzi falami;
- czy ma związek z jedzeniem, wypróżnieniem, oddawaniem moczu albo miesiączką;
- czy masz gorączkę, wymioty, biegunkę lub zaparcie;
- jakie leki bierzesz, zwłaszcza przeciwbólowe z grupy NLPZ.
Mapa brzucha - co może boleć w którym miejscu
Miejsce bólu podpowiada, od którego narządu zacząć szukanie, ale tylko podpowiada. Ból potrafi wędrować i promieniować, a jeden narząd daje objawy w różnych miejscach.
- Nadbrzusze, czyli środek pod mostkiem: żołądek, dwunastnica, trzustka, przełyk. Ból w tym miejscu z dusznością i potami może też pochodzić od serca.
- Prawe podżebrze: wątroba i pęcherzyk żółciowy. Typowy jest ból po tłustym posiłku, promieniujący pod prawą łopatkę.
- Lewe podżebrze: żołądek, śledziona, ogon trzustki, zakręt jelita grubego.
- Okolice pępka: jelito cienkie. Tu często zaczyna się zapalenie wyrostka, zanim ból przesunie się w prawo i w dół.
- Prawy dół biodrowy: wyrostek robaczkowy, początek jelita grubego, u kobiet prawy jajnik.
- Lewy dół biodrowy: esica, czyli końcowy odcinek jelita grubego, u kobiet lewy jajnik.
- Podbrzusze: pęcherz moczowy, macica, u mężczyzn prostata.
- Boki i okolica lędźwiowa: nerki i moczowody.
Ból brzucha po jedzeniu
Ból brzucha po jedzeniu najczęściej wynika ze zbyt obfitego, tłustego albo zjedzonego w pośpiechu posiłku i mija w ciągu kilku godzin. Jeśli jednak wraca po każdym jedzeniu, szukaj przyczyny razem z lekarzem.
Pieczenie i uczucie pełności w nadbrzuszu, odbijanie i szybkie zapychanie się pasują do niestrawności czynnościowej, zapalenia błony śluzowej żołądka albo refluksu. Ból, który budzi w nocy albo ustępuje po zjedzeniu czegoś, bywa związany z chorobą wrzodową.
Ostry ból w prawym podżebrzu godzinę lub dwie po tłustym obiedzie to typowy obraz kamicy żółciowej. Wzdęcia, przelewanie i biegunka po nabiale mogą świadczyć o nietolerancji laktozy, a nawracający ból z biegunką lub zaparciem, łagodniejący po wypróżnieniu, o zespole jelita drażliwego.
Pomaga prowadzenie przez dwa tygodnie krótkich notatek: co zjadłeś, kiedy zaczął się ból i jak długo trwał. Z takim zapisem lekarz szybciej wychwyci zależność.
Ból brzucha na dole
Ból brzucha na dole najczęściej pochodzi z jelita grubego albo z pęcherza, a u kobiet także z narządów rodnych. Zaparcie i gazy dają ból rozlany, który słabnie po wypróżnieniu.
Pieczenie przy oddawaniu moczu, częste parcie i ból nad spojeniem łonowym wskazują na zapalenie pęcherza. Gdy dołącza gorączka i ból w okolicy lędźwiowej, infekcja mogła dojść do nerek i trzeba szybko do lekarza.
U kobiet ból w podbrzuszu bywa związany z miesiączką, owulacją, endometriozą albo zapaleniem przydatków. Jeśli jest choć cień szansy na ciążę, zrób test: jednostronny ból z plamieniem może oznaczać ciążę pozamaciczną, a to stan nagły.
U mężczyzn ból podbrzusza z trudnością w oddawaniu moczu może mieć związek z prostatą. Uwypuklenie w pachwinie, które pojawia się przy kaszlu i znika w leżeniu, to częsty obraz przepukliny.
Ból z lewej strony brzucha
Ból z lewej strony brzucha najczęściej daje jelito grube: zalegający stolec, gazy w zakręcie okrężnicy albo zespół jelita drażliwego. Zwykle zmienia natężenie i słabnie po wypróżnieniu.
U osób starszych ból w lewym dole biodrowym z gorączką i wrażliwością na dotyk może oznaczać zapalenie uchyłków jelita. To wymaga oceny lekarza, często z badaniem obrazowym. Ból po lewej stronie, który przechodzi w kierunku pachwiny i przychodzi falami, pasuje z kolei do kamicy nerkowej.
Szczegółowo, z podziałem na górę i dół brzucha, piszemy o tym w osobnym tekście o bólu po lewej stronie brzucha.
Domowe sposoby, które mają sens
Przy łagodnym bólu bez objawów alarmowych pomaga przede wszystkim odpoczynek, picie i lekkie jedzenie. Domowe sposoby mają dać jelitom chwilę spokoju, a nie zagłuszyć ból, którego przyczyny nie znasz.
- Pij często i małymi łykami: wodę, słabą herbatę, napar z mięty lub rumianku. Przy biegunce i wymiotach sięgnij po doustny płyn nawadniający.
- Przez dzień lub dwa jedz małe porcje lekkostrawnych potraw: kleik, ryż, sucharki, gotowaną marchew, banana.
- Odstaw na ten czas alkohol, kawę, ostre przyprawy i smażone potrawy.
- Ciepły termofor na brzuch pomaga przy skurczach i gazach. Nie stosuj go, gdy masz gorączkę albo ból narasta w prawym dole biodrowym.
- Spokojny spacer po posiłku pomaga przy wzdęciach i zaparciu.
Nie bierz leków przeciwbólowych „na zapas” przy nowym, silnym bólu brzucha, zanim ktoś go oceni. Mogą zamaskować objawy, a leki z grupy NLPZ same podrażniają żołądek.
Objawy alarmowe - kiedy na SOR
Na SOR albo pod 112 kieruje cię ból brzucha, który jest bardzo silny, nagły lub szybko narasta, i każdy ból z objawami z listy poniżej. Teleporada nie zastąpi badania brzucha w takiej sytuacji.
- brzuch twardy jak deska, bolesny przy każdym ruchu i kaszlu;
- gorączka z silnym bólem brzucha;
- wymioty krwią albo treścią przypominającą fusy od kawy;
- czarne, smoliste stolce albo krew w stolcu;
- wymioty z zatrzymaniem gazów i stolca;
- ból w ciąży albo przy podejrzeniu ciąży;
- ból w nadbrzuszu z dusznością, zimnym potem lub uciskiem w klatce piersiowej;
- ból po urazie brzucha, zasłabnięcie, bladość, przyspieszone tętno;
- objawy odwodnienia: brak moczu przez wiele godzin, suchość w ustach, senność, zwłaszcza u dziecka i seniora.
Leki na ból brzucha i dolegliwości trawienne na receptę
Leki na receptę przy bólu brzucha dobiera lekarz do rozpoznanej przyczyny, bo innego leczenia wymaga refluks, a innego jelito drażliwe. Nie ma jednego leku na każdy ból brzucha.
Przy zgadze, refluksie i chorobie wrzodowej stosuje się zwykle inhibitory pompy protonowej. Przy skurczowym bólu jelit lekarz może zalecić leki rozkurczowe, na przykład z drotaweryną lub mebeweryną, a przy zespole jelita drażliwego także leki regulujące pracę jelit. O wyborze, czasie leczenia i sposobie przyjmowania decyduje lekarz po wywiadzie.
Jeśli masz rozpoznaną, nawracającą dolegliwość i znasz swoje leczenie, możesz złożyć w receptopunkt wniosek o e-receptę. E-konsultacja kosztuje 59,00 zł. Lekarz czyta wywiad, w razie potrzeby dopytuje na czacie i sam decyduje, czy recepta jest wskazana, może też odmówić. Recepta z serwisu jest pełnopłatna. Przy nowym, silnym bólu formularz nie wystarczy: potrzebne jest badanie na miejscu.
Załatw to od razu
E-Recepta · 59,00 zł
Leki z tej grupy
Opisy leków stosowanych w tej chorobie znajdziesz w kategorii Zaburzenia trawienia, np. Meteospasmyl, Prokit, Heparegen, Debretin.
Częste pytania
Co na ból brzucha?
Przy łagodnym bólu bez gorączki i krwi pomaga odpoczynek, picie małymi łykami, lekkostrawne jedzenie i ciepły termofor przy skurczach. Leki dobiera się do przyczyny, dlatego przy nawracającym bólu warto ją ustalić z lekarzem. Silny lub narastający ból wymaga badania.
Kiedy ból brzucha jest groźny?
Groźny jest ból bardzo silny, nagły albo szybko narastający, brzuch twardy jak deska, ból z gorączką, wymioty krwią, czarne stolce lub krew w stolcu. Pilnej pomocy wymaga też ból w ciąży, po urazie i ból w nadbrzuszu z dusznością lub potami. Wtedy jedź na SOR albo dzwoń na 112.
Co oznacza ból brzucha po jedzeniu?
Najczęściej zbyt obfity lub tłusty posiłek, niestrawność albo refluks. Ból w prawym podżebrzu po tłustym jedzeniu może wskazywać na kamicę żółciową, a wzdęcia po nabiale na nietolerancję laktozy. Jeśli ból wraca po większości posiłków, omów to z lekarzem.