receptopunkt / Porady / Choroba zwyrodnieniowa stawów - objawy i leczenie
Choroba zwyrodnieniowa stawów - objawy i leczenie
Zwyrodnienia stawów to przewlekła choroba, w której stopniowo niszczy się chrząstka stawowa i zmienia cały staw, co daje ból przy ruchu, krótką sztywność i ograniczenie ruchomości. Najczęściej dotyczy kolan, bioder, kręgosłupa i drobnych stawów rąk. Chrząstki nie da się odbudować, ale ruch, kontrola masy ciała i dobrze dobrane leczenie przeciwbólowe wyraźnie zmniejszają dolegliwości.
Spis treści
Zwyrodnienia stawów - co to jest
Choroba zwyrodnieniowa stawów, nazywana też artrozą, to proces, w którym chrząstka pokrywająca końce kości cienieje i pęka, a staw próbuje się bronić. Zmienia się kość pod chrząstką, na brzegach powstają wyrośla kostne, a błona maziowa bywa podrażniona.
To nie jest wyłącznie „zużycie” stawu z wiekiem. Na chorobę wpływa wiele czynników, a część z nich możesz zmienić.
- wiek i skłonności rodzinne;
- nadwaga, która przeciąża kolana i biodra;
- dawne urazy, złamania i operacje stawu;
- wady osi kończyn, na przykład koślawe lub szpotawe kolana;
- praca lub sport z dużym, powtarzalnym obciążeniem;
- słabe mięśnie wokół stawu;
- u kobiet okres po menopauzie.
Objawy zwyrodnienia
Pierwszym i głównym objawem zwyrodnienia jest ból, który pojawia się przy ruchu i obciążeniu stawu, a słabnie w spoczynku. Na początku boli dopiero po dłuższym chodzeniu czy pracy, z czasem przy coraz mniejszym wysiłku.
- sztywność rano i po dłuższym siedzeniu, która mija po kilku, kilkunastu minutach rozruszania;
- ból przy pierwszych krokach po wstaniu, nazywany bólem startowym;
- trzeszczenie i chrupanie w stawie;
- ograniczenie zakresu ruchu, na przykład trudność z pełnym zgięciem kolana;
- okresowy obrzęk i uczucie ciepła stawu;
- zgrubienia i zniekształcenia, w dłoniach w postaci guzków przy stawach palców;
- w zaawansowanej chorobie ból także w nocy i w spoczynku.
Sztywność trwająca rano godzinę i dłużej, obrzęk wielu stawów naraz, zwłaszcza dłoni, gorączka czy ogólne złe samopoczucie pasują bardziej do zapalnych chorób stawów. Takie objawy trzeba pokazać lekarzowi, bo leczy się je inaczej.
Kolano, biodro, kręgosłup
Zwyrodnienie kolana daje ból z przodu lub po wewnętrznej stronie stawu, najmocniejszy przy schodzeniu ze schodów, wstawaniu z krzesła i kucaniu. Kolano może trzeszczeć, okresowo puchnąć, a z czasem zmienia się oś nogi.
Zwyrodnienie biodra boli najczęściej w pachwinie, a ból schodzi na przód uda, czasem aż do kolana. Bywa tak, że ktoś szuka przyczyny w kolanie, a winne jest biodro. Typowa jest trudność z założeniem skarpet i butów, wsiadaniem do auta, utykanie.
W kręgosłupie zmiany zwyrodnieniowe dają ból karku lub dolnej części pleców i sztywność, zwłaszcza rano. Gdy wyrośla kostne lub zwężony kanał kręgowy uciskają nerwy, pojawia się ból promieniujący do ręki lub nogi albo ból i ciężkość nóg przy chodzeniu, które słabną, gdy pochylisz się do przodu albo usiądziesz.
W dłoniach zwyrodnienie najczęściej obejmuje stawy przy końcach palców i staw u podstawy kciuka. Pojawiają się twarde guzki, ból przy chwytaniu, odkręcaniu słoików czy pisaniu, a z czasem palce mogą się wykrzywiać. Pomagają ćwiczenia dłoni, ciepło i przyrządy ułatwiające chwyt, a ortezę na kciuk dobiera specjalista.
Leczenie przeciwbólowe
Leczenie przeciwbólowe w zwyrodnieniu ma umożliwić ruch, bo to ruch jest podstawą leczenia. Dobór leków zależy od tego, który staw boli, jak mocno i jakie masz inne choroby.
Przy zwyrodnieniu kolan i dłoni często zaczyna się od leków z grupy NLPZ stosowanych miejscowo w postaci żelu, bo działają w miejscu bólu przy mniejszym obciążeniu żołądka. Leki NLPZ doustne stosuje się zwykle krócej i z oceną ryzyka ze strony żołądka, nerek i serca, czasem razem z lekiem osłaniającym żołądek z grupy inhibitorów pompy protonowej. Paracetamol działa w tej chorobie słabiej, niż się dawniej sądziło.
Przy przewlekłym bólu lekarz może rozważyć duloksetynę, która zmienia sposób przewodzenia bólu. Ortopeda czy reumatolog może podać zastrzyk dostawowy, który daje czasową ulgę w okresie zaostrzenia. Skuteczność suplementów z glukozaminą czy chondroityną jest niepewna. Gdy ból mimo leczenia odbiera sprawność, rozważa się wymianę stawu na endoprotezę.
Jeśli masz rozpoznane zwyrodnienie i ustalone leczenie, możesz złożyć w receptopunkt wniosek o e-receptę na kontynuację. E-konsultacja kosztuje 59,00 zł, recepta jest pełnopłatna, a lekarz decyduje po ocenie wywiadu i może odmówić. Rodzaj leku i sposób stosowania ustala lekarz.
Ruch, waga i fizjoterapia
Regularny ruch to najskuteczniejsze leczenie zwyrodnienia, które możesz prowadzić sam. Staw potrzebuje ruchu, by chrząstka była odżywiana, a mięśnie wokół niego przejmowały część obciążenia.
- wybieraj aktywności o małym obciążeniu: rower, pływanie, ćwiczenia w wodzie, marsz z kijkami;
- wzmacniaj mięśnie uda i pośladków, bo stabilizują kolano i biodro;
- ćwicz regularnie, krócej, ale częściej, zamiast rzadkich, długich zrywów;
- lekki ból przy ćwiczeniach jest dopuszczalny, ale ból utrzymujący się do następnego dnia to sygnał, by zmniejszyć obciążenie;
- przy zwyrodnieniu kolana lub biodra laska trzymana w ręce po stronie zdrowej odciąża chory staw;
- wygodne, amortyzujące obuwie, a w razie potrzeby wkładki dobrane przez specjalistę.
Przy nadwadze nawet niewielki spadek masy ciała zmniejsza obciążenie kolan i bioder i często łagodzi ból. Fizjoterapeuta pomoże dobrać ćwiczenia do twojego stawu i nauczy, jak wykonywać codzienne czynności, nie przeciążając go.
Kiedy RTG stawu
Zwyrodnienie u osoby dorosłej z typowymi objawami lekarz często rozpoznaje na podstawie wywiadu i badania, a RTG potwierdza zmiany i ocenia ich zaawansowanie. Zdjęcie jest potrzebne zwłaszcza wtedy, gdy obraz jest nietypowy, ból szybko narasta albo rozważa się zabieg.
Zdjęcie kolana zwykle wykonuje się na stojąco, bo wtedy lepiej widać zwężenie szpary stawowej. Pamiętaj, że obraz na zdjęciu nie zawsze odpowiada sile bólu: ktoś z dużymi zmianami może mieć niewielkie dolegliwości i odwrotnie. Rezonans przy samym zwyrodnieniu jest potrzebny rzadko.
Pilnej oceny wymaga staw nagle gorący, czerwony i obrzęknięty, zwłaszcza z gorączką, a także staw, na który po urazie nie możesz stanąć. W receptopunkt możesz złożyć wniosek o e-skierowanie na RTG kolana. Opłata za skierowanie to 69,00 zł, a cena zdjęcia zależy od pracowni i liczby projekcji. Lekarz ocenia wniosek i może odmówić, jeśli badanie nie jest wskazane.
Załatw to od razu
E-Recepta · 59,00 zł
Leki z tej grupy
Opisy leków stosowanych w tej chorobie znajdziesz w kategorii Ból i stany zapalne, np. Anapran, Sirdalud, Tiocolis, Ketonal.
Częste pytania
Jakie są pierwsze objawy zwyrodnienia stawów?
Ból stawu przy ruchu i obciążeniu, który słabnie w spoczynku, krótka sztywność rano lub po dłuższym siedzeniu i ból przy pierwszych krokach. Często dochodzą trzeszczenia i niewielkie ograniczenie ruchu. Długa poranna sztywność i obrzęk wielu stawów wskazują raczej na chorobę zapalną.
Czy zwyrodnienie stawów można cofnąć?
Uszkodzonej chrząstki nie da się odbudować, więc zmian na zdjęciu nie cofniesz. Można jednak wyraźnie zmniejszyć ból, poprawić sprawność i spowolnić postęp choroby. Najwięcej dają regularne ćwiczenia, kontrola masy ciała i leczenie dobrane przez lekarza.
Czy przy zwyrodnieniu stawów można ćwiczyć?
Tak, ruch jest podstawą leczenia zwyrodnienia. Najlepiej sprawdzają się ćwiczenia o małym obciążeniu, takie jak rower, pływanie czy marsz z kijkami, oraz wzmacnianie mięśni wokół stawu. Ból utrzymujący się do następnego dnia to sygnał, by zmniejszyć obciążenie.