recepto·punkt

receptopunkt / Porady / Czynnik reumatoidalny RF - jak czytać wynik

Czynnik reumatoidalny RF - jak czytać wynik

Czynnik reumatoidalny (RF) to przeciwciało we krwi, które często, ale nie zawsze, występuje w reumatoidalnym zapaleniu stawów. Dodatni wynik nie oznacza automatycznie RZS, bo RF bywa obecny także u zdrowych osób, przy infekcjach i w innych chorobach. Wynik ocenia się razem z objawami i badaniami anty-CCP, CRP i OB.

Spis treści
  1. Czynnik reumatoidalny - co to jest?
  2. Normy RF
  3. Dodatni czynnik reumatoidalny - co oznacza
  4. RF a RZS
  5. Anty-CCP, CRP i OB - badania uzupełniające
  6. Jak przygotować się do badania

Czynnik reumatoidalny - co to jest?

Czynnik reumatoidalny to autoprzeciwciało, czyli przeciwciało skierowane przeciwko własnym białkom organizmu. Łączy się z fragmentem przeciwciał klasy IgG i tworzy kompleksy, które mogą podtrzymywać stan zapalny w stawach.

Badanie RF wykonuje się z krwi żylnej, najczęściej przy podejrzeniu reumatoidalnego zapalenia stawów, czyli gdy bolą i puchną drobne stawy dłoni lub stóp, a rano trudno zgiąć palce. Wynik pomaga w rozpoznaniu, ale nie stawia go sam.

Laboratoria zwykle oznaczają RF w klasie IgM, bo ta postać jest najczęstsza. Niektóre pracownie wykonują też test lateksowy, który daje wynik jakościowy: dodatni lub ujemny.

Badanie RF nie służy do badań przesiewowych u osób bez objawów. Wykonane bez powodu może dać słabo dodatni wynik, który niepotrzebnie niepokoi i prowadzi do kolejnych badań. Najwięcej mówi wtedy, gdy zleca je lekarz przy konkretnych objawach ze strony stawów.

Normy RF

Norma czynnika reumatoidalnego zależy od laboratorium i metody, dlatego za punkt odniesienia trzeba przyjąć zakres referencyjny podany na wyniku. Najczęściej spotyka się górną granicę normy na poziomie kilkunastu do około dwudziestu jednostek międzynarodowych na mililitr (j.m./ml).

  • Wynik poniżej górnej granicy - RF ujemny
  • Wynik nieznacznie powyżej - RF słabo dodatni, często bez znaczenia klinicznego
  • Wynik wielokrotnie przekraczający normę - wyższe prawdopodobieństwo choroby zapalnej

Nie porównuj liczb z wyników z dwóch różnych laboratoriów jeden do jednego. Jeśli kontrolujesz RF w czasie, rób badanie w tym samym miejscu albo pokaż lekarzowi oba zakresy referencyjne.

Stężenie RF może z wiekiem lekko rosnąć. U części osób po sześćdziesiątce pojawia się słabo dodatni wynik, który nie wiąże się z żadną chorobą stawów.

Laboratoria, które wykonują test lateksowy, podają czasem wynik jako miano, czyli największe rozcieńczenie surowicy, przy którym test jest jeszcze dodatni. Tego wyniku nie przeliczysz samodzielnie na jednostki, więc interpretację zostaw lekarzowi.

Dodatni czynnik reumatoidalny - co oznacza

Dodatni czynnik reumatoidalny oznacza, że we krwi wykryto to przeciwciało, co zwiększa prawdopodobieństwo choroby autoimmunologicznej, ale jej nie przesądza. Bez objawów ze strony stawów sam dodatni RF zwykle nie wymaga leczenia.

  • Reumatoidalne zapalenie stawów
  • Zespół Sjögrena, toczeń i inne choroby tkanki łącznej
  • Przewlekłe infekcje, np. wirusowe zapalenie wątroby typu C, bakteryjne zapalenie wsierdzia
  • Przewlekłe choroby wątroby i płuc
  • Palenie papierosów
  • Starszy wiek u osób zdrowych

Jeśli masz dodatni RF i nic Cię nie boli, lekarz zwykle zaleca obserwację i zgłoszenie się, gdy pojawi się ból, obrzęk lub poranna sztywność stawów. Jeśli objawy są, potrzebna jest ocena reumatologa i badania uzupełniające.

Gdy RF jest dodatni, lekarz zwykle sprawdza też, czy nie ma przewlekłej infekcji lub choroby wątroby, zwłaszcza jeśli stawy nie bolą. Może zlecić próby wątrobowe, badanie w kierunku wirusowego zapalenia wątroby typu C albo badania płuc. Dopiero cały obraz pozwala ocenić, skąd wziął się wynik.

RF a RZS

Czynnik reumatoidalny jest dodatni u większości osób z reumatoidalnym zapaleniem stawów, ale nie u wszystkich, więc ujemny wynik nie wyklucza RZS. Mówi się wtedy o seronegatywnej postaci choroby.

Na początku choroby RF bywa jeszcze ujemny i pojawia się dopiero po pewnym czasie. Dlatego przy typowych objawach lekarz nie rezygnuje z diagnostyki tylko z powodu prawidłowego wyniku.

U osób z rozpoznanym RZS wysoki RF wiąże się zwykle z cięższym przebiegiem i większym ryzykiem zmian poza stawami. Nie służy jednak do śledzenia, czy leczenie działa. Do tego lekarz używa oceny stawów, CRP i OB.

Rozpoznanie RZS opiera się na liczbie i rodzaju zajętych stawów, czasie trwania objawów, wynikach przeciwciał i wskaźników zapalnych. Ten zestaw ocenia reumatolog.

Przy podejrzeniu RZS liczy się szybka konsultacja reumatologiczna. Wczesne leczenie daje większą szansę na wyciszenie choroby, zanim stawy zostaną trwale uszkodzone. Jeśli puchną Ci drobne stawy dłoni, nie czekaj, aż wynik RF się zmieni.

Anty-CCP, CRP i OB - badania uzupełniające

Razem z czynnikiem reumatoidalnym najczęściej oznacza się przeciwciała anty-CCP oraz CRP i OB. Anty-CCP są bardziej swoiste dla RZS niż RF, a CRP i OB pokazują nasilenie stanu zapalnego.

  • Anty-CCP - jeśli są dodatnie razem z RF, prawdopodobieństwo RZS jest wysokie
  • CRP - białko ostrej fazy, rośnie szybko przy zapaleniu i infekcji
  • OB - odczyn Biernackiego, rośnie wolniej, zależy też od wieku i anemii
  • Morfologia - pokazuje anemię i zmiany w krwinkach towarzyszące zapaleniu
  • ANA - przy podejrzeniu tocznia lub innej choroby tkanki łącznej

Dodatnie anty-CCP mogą pojawić się nawet kilka lat przed objawami RZS. Wynik dodatni bez objawów to sygnał do obserwacji, nie do leczenia.

Skierowanie na badania krwi możesz uzyskać od lekarza rodzinnego albo przez e-konsultację. Opłata za taką e-konsultację w naszym serwisie to 69,00 zł. Lekarz wystawia skierowanie dopiero po ocenie wniosku, jeśli badania są zasadne.

Jak przygotować się do badania

Do badania czynnika reumatoidalnego zwykle nie trzeba szczególnie się przygotowywać, ale krew najlepiej oddać rano, po nocnym odpoczynku. Jeśli w tym samym czasie robisz glukozę albo lipidogram, przyjdź na czczo.

  • Pobranie rano, po spokojnej nocy
  • Na czczo, jeśli w pakiecie są badania tego wymagające
  • Bez intensywnego wysiłku dzień wcześniej
  • Informacja o przebytej niedawno infekcji, bo może podnieść CRP i OB
  • Wyniki pokaż lekarzowi razem z opisem objawów

Nie odstawiaj samodzielnie leków przed badaniem. Jeśli bierzesz leki przeciwzapalne albo sterydy, powiedz o tym lekarzowi, bo mogą obniżać CRP i OB.

Wynik dostaniesz zwykle w ciągu jednego, kilku dni, zależnie od laboratorium. Z wynikiem RF i badań uzupełniających wróć do lekarza, który je zlecił, a przy podejrzeniu RZS do reumatologa. Sam wynik bez rozmowy o objawach niewiele mówi.

Załatw to od razu

Skierowanie na badanie · 69,00 zł

Złóż wniosek o skierowanie na badania krwi

Częste pytania

Co oznacza dodatni czynnik reumatoidalny?

Że we krwi jest przeciwciało typowe dla niektórych chorób autoimmunologicznych, najczęściej RZS. Dodatni RF zdarza się jednak także przy infekcjach, chorobach wątroby, u palaczy i zdrowych starszych osób. Znaczenie ma dopiero razem z objawami i innymi badaniami.

Jaka jest norma czynnika reumatoidalnego?

Zależy od laboratorium i metody, dlatego zawsze patrz na zakres podany na wyniku. Często górna granica to kilkanaście do około dwudziestu j.m./ml. Wynik nieznacznie podwyższony bywa bez znaczenia klinicznego.

Czy ujemny RF wyklucza RZS?

Nie. Część osób z RZS ma ujemny czynnik reumatoidalny, zwłaszcza na początku choroby. Przy typowych objawach lekarz zleca też anty-CCP i kieruje do reumatologa.

Skierowanie na badanie 69,00 zł
Zamów