recepto·punkt

receptopunkt / Porady / Czy leki psychotropowe skracają życie albo niszczą mózg? Ryzyka opisane w charakterystykach leków

Czy leki psychotropowe skracają życie albo niszczą mózg? Ryzyka opisane w charakterystykach leków

Czy leki psychotropowe skracają życie albo niszczą mózg? Uczciwa odpowiedź brzmi: zależy od leku, wieku, czasu leczenia i tego, czy ktoś pilnuje kontroli, a Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) opisują te ryzyka konkretnie, bez straszenia i bez obietnic. Nie ma podstaw, by twierdzić, że prawidłowo stosowane leki przeciwdepresyjne uszkadzają mózg, natomiast nieleczona depresja sama wiąże się z ryzykiem samookaleczeń i samobójstwa. Część leków wymaga za to regularnych badań: leki przeciwpsychotyczne mogą zmieniać masę ciała, glukozę i lipidy, a benzodiazepiny przyjmowane dłużej mogą osłabiać pamięć i koncentrację.

Spis treści
  1. Popularne obawy zestawione z zapisami w ChPL
  2. Nieleczona choroba też ma swoją cenę dla zdrowia
  3. Badania kontrolne przy długim leczeniu: co, przy jakim leku i dlaczego
  4. Kwetiapina a metabolizm: liczby z charakterystyki
  5. Leki psychotropowe a pamięć i koncentracja
  6. Jak prowadzić długie leczenie, żeby ryzyko było jawne
  7. Źródła

Popularne obawy zestawione z zapisami w ChPL

W rozmowach o lekach psychiatrycznych krąży kilka twierdzeń, które brzmią groźnie, ale nie mają pokrycia w dokumentach, i kilka, które są przesadzone tylko częściowo. Zestawiamy je z tym, co faktycznie zapisano w ChPL trzech często stosowanych leków: sertraliny (lek przeciwdepresyjny z grupy SSRI), kwetiapiny (lek przeciwpsychotyczny) i alprazolamu (benzodiazepina).

Obawa: antydepresanty niszczą mózg - Co mówią dokumenty: ChPL sertraliny nie zawiera ostrzeżenia o uszkadzaniu mózgu. Opisuje konkretne działania niepożądane, na przykład bezsenność, senność i zawroty głowy, oraz rzadsze stany, które lekarz kontroluje.

Obawa: każdy lek psychiatryczny uzależnia - Co mówią dokumenty: Uzależnienie to główne ryzyko benzodiazepin: według ChPL alprazolamu rośnie ono z dawką i czasem leczenia i może wystąpić także przy dawkach terapeutycznych. Przy sertralinie ChPL opisuje objawy odstawienia, dlatego leczenie kończy się stopniowo.

Obawa: leki przeciwpsychotyczne skracają życie każdemu - Co mówią dokumenty: ChPL kwetiapiny przytacza metaanalizę, w której atypowe leki przeciwpsychotyczne wiązały się z większym ryzykiem zgonu u osób w podeszłym wieku z objawami psychotycznymi w przebiegu otępienia. Kwetiapina nie jest zatwierdzona do leczenia tej grupy, a u pozostałych pacjentów głównym tematem są zmiany metaboliczne wykrywane w badaniach.

Obawa: lepiej nie leczyć, niż brać leki - Co mówią dokumenty: ChPL sertraliny przypomina, że sama depresja wiąże się ze zwiększonym ryzykiem myśli samobójczych, samookaleczeń i samobójstwa, które utrzymuje się do czasu remisji.

Nieleczona choroba też ma swoją cenę dla zdrowia

Pytanie o szkodliwość leków ma drugą stronę: co się dzieje, gdy choroby się nie leczy. ChPL sertraliny zaznacza, że depresja zwiększa ryzyko myśli samobójczych, samookaleczeń i prób samobójczych, a ryzyko to utrzymuje się do czasu znaczącej poprawy. Przy schizofrenii WHO podaje, że chorzy umierają średnio 9 lat wcześniej, a co najmniej jedna trzecia osób osiąga całkowitą remisję. Leczenie nie jest więc wyborem między zdrowiem a lekiem, tylko między ryzykami, z których część da się kontrolować. Więcej o samych chorobach przeczytasz w artykułach o depresji i schizofrenii.

Jest też ostrzeżenie, które trzeba znać z góry. W pierwszych tygodniach przyjmowania leku przeciwdepresyjnego i po każdej zmianie dawki lęk, niepokój i myśli samobójcze mogą się przejściowo nasilić, najwyraźniej u osób przed 25. rokiem życia. Gdy zauważysz to u siebie albo u bliskiej osoby, skontaktuj się z lekarzem od razu. W bezpośrednim zagrożeniu życia dzwoń pod 112; całodobowo i bezpłatnie działają też telefony 116 123 (dorośli w kryzysie) i 800 70 2222 (Centrum Wsparcia).

Badania kontrolne przy długim leczeniu: co, przy jakim leku i dlaczego

Przy dłuższym leczeniu regularne kontrole pozwalają wcześnie wychwycić zmiany, przed którymi ostrzegają charakterystyki. Poniżej masz w jednym miejscu, co i dlaczego sprawdza się przy trzech lekach z tego artykułu.

Kwetiapina (lek przeciwpsychotyczny) - Co się sprawdza: Przy kwetiapinie sprawdza się masę ciała, stężenie glukozy we krwi oraz lipidy: trójglicerydy, cholesterol całkowity, LDL i HDL. - Skąd to wynika: ChPL kwetiapiny zaleca ocenę tych parametrów na początku leczenia i regularne badania kontrolne w jego trakcie.

Sertralina (lek przeciwdepresyjny z grupy SSRI) - Co się sprawdza: Przy sertralinie obserwuje się samopoczucie i myśli samobójcze na początku leczenia i po zmianie dawki, a u osób starszych także objawy niskiego stężenia sodu. - Skąd to wynika: ChPL sertraliny opisuje ryzyko hiponatremii, większe u osób w podeszłym wieku i u przyjmujących leki moczopędne.

Alprazolam (benzodiazepina) - Co się sprawdza: Przy alprazolamie lekarz pilnuje czasu leczenia, senności, pamięci i ryzyka upadków u osób starszych. - Skąd to wynika: ChPL alprazolamu ogranicza leczenie do możliwie najkrótszego czasu, maksymalnie 2-4 tygodni, a wydłużenie wymaga ponownej oceny stanu pacjenta.

Kwetiapina a metabolizm: liczby z charakterystyki

Dane z ChPL kwetiapiny pokazują, dlaczego te badania mają sens. Wzrost trójglicerydów i cholesterolu całkowitego, spadek frakcji HDL oraz przyrost masy ciała należą tam do działań bardzo częstych, czyli dotyczą co najmniej 1 na 10 osób. Podwyższona glukoza we krwi, aż do poziomu hiperglikemii, występuje często (od 1 na 100 do 1 na 10 osób), a cukrzyca niezbyt często.

Warto znać objawy wysokiego cukru, na które według ChPL trzeba zwracać uwagę: wzmożone pragnienie, częste oddawanie moczu, wzmożony apetyt i osłabienie. Osoby z cukrzycą albo z czynnikami ryzyka cukrzycy powinny mieć regularnie kontrolowaną glikemię. Szczegóły leku znajdziesz na stronie kwetiapina: działanie i działania niepożądane, a porównanie całej grupy w przeglądzie leków przeciwpsychotycznych.

Leki psychotropowe a pamięć i koncentracja

Najwięcej o pamięci mówi ChPL alprazolamu. Zaburzenia pamięci, uspokojenie i senność są tam wymienione jako działania bardzo częste, zaburzenia koncentracji uwagi jako częste, a niepamięć jako niezbyt częsta. Alprazolam, jak inne benzodiazepiny, może też wywołać niepamięć następczą, czyli lukę w pamięci zdarzeń z kilku godzin po przyjęciu leku. Jego wpływ na prowadzenie pojazdów ChPL określa jako znaczny.

U osób starszych ChPL zaleca najmniejszą skuteczną dawkę, bo benzodiazepiny mogą powodować nadmierne uspokojenie i osłabienie mięśni, a w efekcie upadki, często z poważnymi skutkami. Ryzyko uzależnienia rośnie z dawką i czasem leczenia, dlatego charakterystyka ogranicza terapię do 2-4 tygodni i wymaga stopniowego odstawiania, nie nagłego. Opis leku znajdziesz na stronie alprazolam, a zasady całej grupy w przeglądzie benzodiazepin.

Przy sertralinie kłopoty z pamięcią i koncentracją mogą być objawem hiponatremii, czyli zbyt niskiego stężenia sodu we krwi; ChPL wymienia wtedy także ból głowy, splątanie, osłabienie i zaburzenia równowagi grożące upadkiem. Kwetiapina bardzo często wywołuje senność, zwykle w pierwszych dwóch tygodniach leczenia. Jej ChPL wymienia też, jako niezbyt częste, dyskinezy późne, czyli mimowolne ruchy, które mogą się pogłębić, a nawet pojawić dopiero po zakończeniu leczenia; takie objawy trzeba zgłosić lekarzowi. Jeśli po rozpoczęciu leczenia czujesz się wyraźnie ociężały albo gubisz wątek, nie odstawiaj leku sam, tylko opisz to lekarzowi, bo przyczyn może być kilka. Więcej o samym leku przeczytasz na stronie sertralina.

Jak prowadzić długie leczenie, żeby ryzyko było jawne

Leczenie psychiatryczne, które trwa miesiącami albo latami, prowadzi psychiatra: stawia rozpoznanie, dobiera lek i decyduje o zmianach. Twoja rola to regularne kontrole, zgłaszanie nowych objawów i nieprzerywanie leczenia na własną rękę. Przy sertralinie, kwetiapinie i benzodiazepinach nagłe odstawienie może wywołać objawy odstawienia, które łatwo pomylić z nawrotem choroby.

Jeśli leczenie jest już ustalone i udokumentowane, możesz złożyć u nas wniosek o jego kontynuację. Wypełniasz formularz z wywiadem, wniosek ocenia lekarz, a pytania dodatkowe padają na czacie. Nie stawiamy rozpoznania i nie zaczynamy nowego leczenia; lekarz może odmówić, a opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi. Co przygotować, opisujemy w poradniku dokumenty do wniosku o kontynuację.

Źródła

  • Charakterystyka Produktu Leczniczego Ketrel (kwetiapina) (URPL)
  • Charakterystyka Produktu Leczniczego Xanax SR (alprazolam) (URPL)
  • Charakterystyka Produktu Leczniczego Asertin 50 (sertralina) (URPL)
  • WHO, Schizophrenia - fact sheet

Załatw to od razu

E-Recepta Psychiatryczna · 250,00 zł

Przejdź do wniosku o kontynuację

Częste pytania

Czy leki przeciwdepresyjne mogą zaszkodzić wątrobie?

Mogą, a to, jak często, zależy od konkretnego leku. Przy sertralinie zdarza się to rzadko: jest ona w dużym stopniu metabolizowana w wątrobie, a jej ChPL wymienia zaburzenia czynności wątroby wśród rzadkich działań niepożądanych i opisuje też przypadki ciężkich chorób wątroby, takich jak zapalenie, żółtaczka czy niewydolność. Przy chorobach wątroby lek wymaga ostrożności, a przy ciężkim upośledzeniu jej czynności nie należy go stosować. Powiedz lekarzowi o każdej chorobie wątroby.

Czy po latach brania leków psychotropowych mózg będzie trwale uszkodzony?

Charakterystyki omawianych leków nie ostrzegają przed uszkadzaniem mózgu, ale opisują konkretne ryzyka długiego leczenia, które trzeba znać i kontrolować. Przy alprazolamie to senność i zaburzenia pamięci, a przy kwetiapinie zmiany metaboliczne oraz niezbyt częste dyskinezy późne, czyli mimowolne ruchy, które mogą się pogłębić albo pojawić dopiero po zakończeniu leczenia. Najwięcej ostrożności wymagają benzodiazepiny, bo przy długim stosowaniu rośnie ryzyko uzależnienia, dlatego ich czas leczenia jest w ChPL ograniczony. Regularne kontrole u lekarza są tu ważniejsze niż ogólne obawy.

Czy alprazolam osłabia pamięć?

Tak, to jedno z jego typowych działań niepożądanych. ChPL alprazolamu wymienia zaburzenia pamięci wśród działań bardzo częstych, czyli u co najmniej 1 na 10 osób, a zaburzenia koncentracji uwagi wśród częstych. Lek może też wywołać niepamięć następczą, obejmującą kilka godzin po przyjęciu. Dlatego leczenie alprazolamem trwa według ChPL możliwie krótko, maksymalnie 2-4 tygodnie, a wydłużenie wymaga ponownej oceny lekarza.

Czy na kwetiapinie zawsze się tyje?

Nie zawsze, ale przyrost masy ciała jest w ChPL kwetiapiny działaniem bardzo częstym, czyli dotyczy co najmniej 1 na 10 osób. Za przyrost uznano tam wzrost masy ciała o ponad 7% w porównaniu z wartością wyjściową, zwłaszcza w pierwszych tygodniach leczenia u dorosłych. Dlatego ChPL zaleca regularne ważenie i kontrolę glukozy oraz lipidów. Jeśli waga rośnie, nie odstawiaj leku sam, tylko omów to z lekarzem.

E-Recepta Psychiatryczna 250,00 zł
Zamów