Które leki na sen dostaniesz na receptę i jaką cenę płaci za nie organizm

Zestawienie leków nasennych: substancja, status i ryzyko

Tabela zbiera to, co o każdej substancji mówi jej Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL) i wykaz substancji psychotropowych. Wszystkie wymienione leki wydaje się na zwykłą receptę (Rp); różni je to, czy są psychotropami i jak duże jest ryzyko uzależnienia.

Od czego zaczyna się leczenie przewlekłej bezsenności

Lek nasenny nie usuwa przyczyny bezsenności, tylko na kilka nocy przykrywa objaw. Dlatego przy bezsenności trwającej miesiącami punktem wyjścia jest terapia poznawczo-behawioralna bezsenności (CBT-I). Pracuje się w niej nad stałym rytmem snu i czuwania, nad tym, ile czasu spędzasz w łóżku bez snu, oraz nad myślami, które nakręcają lęk przed kolejną nocą.

Psychologa możesz odwiedzić w ramach NFZ bez skierowania. Na psychoterapię w poradni potrzebne jest skierowanie z planem leczenia od psychiatry albo innego lekarza ubezpieczenia, który rozpoznał zaburzenie z zakresu F00-F99. Jak to załatwić krok po kroku, opisujemy w tekście o psychoterapii na NFZ. Leki mają w tym planie rolę pomocniczą i krótką.

Leki Z i benzodiazepiny: dlaczego tylko na krótko

Zolpidem i zopiklon nazywa się lekami Z. Razem z nasennymi benzodiazepinami należą do substancji psychotropowych grupy IV-P. Według ChPL obu leków Z czas stosowania nie powinien przekraczać 4 tygodni, wliczając okres stopniowego odstawiania. Wydłużenie wymaga ponownej oceny stanu pacjenta, bo z czasem rośnie ryzyko nadużywania i uzależnienia.

ChPL zopiklonu doprecyzowuje typowy czas: przy bezsenności przejściowej 2 do 5 dni, przy krótkotrwałej 2 do 3 tygodni. ChPL zolpidemu dodaje, że przy stosowaniu dłuższym niż kilka tygodni działanie nasenne może słabnąć (tolerancja).

Kolejny problem to bezsenność z odbicia. Po odstawieniu objawy, które skłoniły do leczenia, mogą wrócić w nasilonej postaci, czasem ze zmianami nastroju i niepokojem. Dlatego tych leków nie odstawia się gwałtownie po dłuższym stosowaniu, a plan zakończenia ustala lekarz.

ChPL obu leków Z opisuje też złożone zachowania w czasie snu, np. prowadzenie samochodu albo jedzenie bez pełnej świadomości. Jeśli coś takiego zdarzyło się po leku, jest on u tej osoby przeciwwskazany. Połączenie z opioidami może powodować głębokie uspokojenie, depresję oddechową, śpiączkę i zgon.

Alkohol i prowadzenie auta po lekach nasennych

Zolpidem ma według ChPL duży wpływ na prowadzenie pojazdów. Charakterystyka zaleca co najmniej 8 godzin przerwy między przyjęciem leku a jazdą, obsługą maszyn czy pracą na wysokości. Przy zopiklonie ryzyko jest największe w ciągu 12 godzin od przyjęcia.

Alkohol z lekami Z zwiększa ryzyko senności następnego dnia i niebezpiecznych zachowań; ChPL zolpidemu każe ostrzec pacjenta, by nie pił alkoholu. Trazodon jest przeciwwskazany u osób będących pod wpływem alkoholu lub leków nasennych, a jego ChPL mówi wprost, że w trakcie leczenia nie należy pić alkoholu. Przy mirtazapinie i hydroksyzynie charakterystyki zalecają unikanie alkoholu, bo nasila on działanie uspokajające.

Leki na bezsenność spoza wykazu psychotropów

Gdy bezsenność towarzyszy depresji albo lękowi, lekarze sięgają po leki o działaniu nasennym, ale innym głównym wskazaniu. Ich celem jest leczenie choroby podstawowej, a lepszy sen jest efektem dodatkowym. Lek dobiera lekarz według wskazań.

Trazodon działa m.in. przez blokowanie receptorów 5-HT2; ChPL wskazuje, że jest skuteczny w depresji z lękiem i zaburzeniami snu, a działanie terapeutyczne ujawnia się po około tygodniu. Mirtazapina uspokaja dzięki blokowaniu receptora histaminowego H1; senność, zwiększenie apetytu i masy ciała należą do jej najczęstszych działań niepożądanych.

Hydroksyzyna w badaniu snu u osób z lękiem i bezsennością wydłużała całkowity czas snu i skracała zasypianie. Ma jednak twarde przeciwwskazania kardiologiczne: wydłużony odstęp QT i same czynniki ryzyka jego wydłużenia, w tym choroby układu krążenia i przyjmowanie leków wydłużających QT, takich jak citalopram i escitalopram. Jest też przeciwwskazana w ciąży i podczas karmienia piersią.

Przy lekach przeciwdepresyjnych pamiętaj o ostrzeżeniu z ChPL: w pierwszych tygodniach leczenia i po każdej zmianie dawki lęk i myśli samobójcze mogą się przejściowo nasilić, najwyraźniej u osób przed 25. rokiem życia. Wtedy skontaktuj się z lekarzem od razu, a w bezpośrednim zagrożeniu dzwoń pod 112.

Melatonina i środki z apteki bez wizyty

Melatonina jako lek (Circadin) ma według ChPL wąskie wskazanie: krótkotrwałe leczenie pierwotnej bezsenności z niską jakością snu u osób od 55. roku życia, do 13 tygodni. Przyjmuje się ją po posiłku, 1 do 2 godzin przed snem. W trakcie leczenia nie należy pić alkoholu, bo zmniejsza on jej skuteczność, a lek może umiarkowanie wpływać na prowadzenie pojazdów.

W badaniach po odstawieniu melatoniny nie obserwowano efektu odbicia ani nasilenia objawów odstawiennych. Suplementy diety z melatoniną to środki spożywcze, a nie produkty lecznicze, więc podlegają innej kontroli jakości. Szczegóły opisaliśmy w tekście o melatoninie na sen.

Zolpidemu, zopiklonu, benzodiazepin ani hydroksyzyny nie kupisz bez recepty. Preparaty z tymi substancjami oferowane w internecie z pominięciem recepty pochodzą z nielegalnych źródeł i mogą być podrobione.

Kiedy bezsenność wymaga wizyty u lekarza

Krótki epizod złego snu po stresującym wydarzeniu często mija sam. Do lekarza warto pójść, gdy problem utrzymuje się tygodniami albo gdy towarzyszy mu coś więcej niż zmęczenie.

• bezsenność trwa dłużej niż kilka tygodni i odbija się na pracy, nauce lub relacjach
• ktoś zauważył u ciebie chrapanie z przerwami w oddychaniu; zespół bezdechu sennego jest przeciwwskazaniem do zolpidemu, a jego ciężka postać do zopiklonu
• obok bezsenności masz obniżony nastrój, utratę radości albo silny lęk
• bierzesz lek nasenny dłużej, niż przewiduje ChPL, i nie umiesz zasnąć bez niego
• pojawiają się myśli o zrobieniu sobie krzywdy; wtedy szukaj pomocy od razu, w zagrożeniu życia dzwoń pod 112

Recepta na leki nasenne online: co jest możliwe, a co nie

Przez formularz e-recepty psychiatrycznej możesz wnioskować wyłącznie o kontynuację leczenia, które ustalił lekarz na wizycie i które masz udokumentowane. Wniosek ocenia lekarz (nadzór medyczny: lek. Damian Wojno), pytania dodatkowe zadaje na czacie. Nie stawiamy rozpoznania, nie dobieramy pierwszego leku i nie prowadzimy rozmów wideo ani telefonicznych.

Przy zolpidemie, zopiklonie i benzodiazepinach obowiązują dodatkowe przepisy. Receptę bez badania można wystawić tylko wtedy, gdy od ostatniego zbadania pacjenta minęły nie więcej niż 3 miesiące, a lekarz sprawdza historię przepisanych leków. Recepta na substancję psychotropową ma termin realizacji 30 dni. Jeśli ChPL przewiduje leczenie najwyżej przez 4 tygodnie, a ty bierzesz lek od miesięcy, lekarz może odmówić i skierować cię do psychiatry.

Uczciwie o kosztach: płacisz za ocenę wniosku przez lekarza, a nie za samą receptę, bo decyzja może być odmowna. Kwotę widzisz przy przycisku przed wysłaniem, a jak wygląda rozliczenie, opisujemy w tekście ile kosztuje e-recepta psychiatryczna. Opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi.